კვება
ალკალოზური - დიეტა, რომელიც უპირატესობად ალკალოზურ საკვებს, სასმელებს და ცხოვრების წესს გულისხმობს, რადგან შეინარჩუნოს ორგანიზმის მჟავე-ტუტიანობის ქიმიური ბალანსი ოპტიმალური ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისუნარიანობისათვის. როგორ გავიგოთ, გვაქვს თუ არა ჭარბი აციდოზი (მჟავიანობა)? სიმსუქნე აციდური პრობლემაა! სიმსუქნე ჭარბი-აციდურობის პრობლემაა. რას ნიშნავს ეს? ორგანიზმი წარმოქმნის ცხიმოვან უჯრედებს იმისთვის, რომ სასიცოცხლო ორგანოებს ზედმეტი მჟავიანობა მოაშოროს, რომ ჩვენი ორგანოები ამ მჟავიანობამ არ იმსხვერპლოს. ცხიმი ჩვენ სიცოცხლეს იცავს. ფაქტობრივად, ცხიმია პასუხისმგებელი, ორგანიზმში ჭარბი მჟავიანობის შემთხვევაში სიგნალი მოგვცეს. რა არის გამოსავალი? ტუტიანობა და ენერგიით მომარაგება. რა შეიძლება ითქვას სიგამხდრეზე? ამ პრობლემას მეორე მხარეც აქვს, ობი და სოკო, რაც ჭარბი აციდოზის დროს წარმოებს, ხელს შეუშლის საკვებს და შეამცირებს მის ქიმიურ და მექანიკურ ათვისებას. ჯამში საკვების ათვისება შეიძლება 50%-ითაც შემცირდეს. ეს არის მრავალი ადამიანის სიგამხდრის მიზეზი, რაც ისევე არ არის ჯანმრთელობა, როგორც ჭარბი წონა. პროტეინების გარეშე თქვენი სხეული ახალ ქსოვილებს ვერ წარმოქმნის, ასევე ვერ წარმოქმნის ენზიმებს, ჰორმონებს და სხვა ასობით საჭირო ქიმიურ ნივთიერებას, რაც აუცილებელია უჯრედის სიცოცხლისა და ენერგიისთვის. დაღლილობა, დაავადება და სხეულის წონის ცვლილებები ამის შედეგია. დიეტის დასაწყისში შესაძლოა, გამხდარი ადამიანი ოდნავ კიდევ უფრო გახდეს, სანამ იგი ორგანიზმის ბალანსს არ მიაღწევს, მაგრამ შემდგომ ის საკუთარ იდეალურ წონას მიუახლოვდება. ჯანმრთელ ორგანიზმს არც სიგამხდრის და არც სიმსუქნის პრობლემა აქვს. ის ბუნებრივად ინარჩუნებს საკუთარ იდეალურ წონას. შეიძლება დაიწყოთ თქვენი ორგანიზმის ჯანმრთელობის, ბალანსისა და ჰარმონიის აღდგენა ამ პროგრამის მეშვეობით. ალერგია ტოქსინებმა, რომლებიც ჭარბი მჟავიანობის დროს გამოიყოფა და ჟანგბადით მომარაგების ნაკლებობამ შესაძლოა ალერგიის ნიშნები გამოიწვიოს. გარდა ამისა, მოუნელებელი პროტეინების ათვისება შესაძლოა ალერგიის მიზეზი გახდეს. მომნელებელი სისტემის დასუსტება, რაც ამინომჟავებად დაშლას ხელს უშლის, ხშირი მიზეზია ალერგიისა. ეს მიზეზები საკმარისია ალერგიის სხვადასხვა ფორმისთვის. დაღლილობა სავარაუდოდ, დაღლილობაა ყველაზე ხშირი სიმპტომი და ჩივილი ჭარბი მჭავიანობის დროს. ტოქსინები, რომლები მჟავე არეში წარმოიქმნებიან, ამცირებენ პროტეინებისა და მინერალების ათვისებას, რაც, თავის მხრივ, ასუსტებს სხეულის უნარს, რომ წარმოქმნას ენზიმები და ჰორმონები. ყოველივე ეს მოქმედებს უჯრედების აღდგენაზე და ენერგიის წარმოქმნაზე. შედეგად ვიღებთ დაღლილობას, უღონობა, კუნთურ უძლურობას და ყოველგვარ სისუსტეს. ბიოლოგია საქმე იმაში მდგომარეობს, რომ ჭარბი მჟავიანობა ბევრი დაავადების მიზეზია. ლუი პასტერი ამბობდა, რომ დაავადება ორგანიზმში გარედან აღწევს ჩანასახის სახით. ამის საპასუხოდ შეიძლება ითქვას, რომ მჟავე-ტუტე ბალანსის შემთხვევაში ჩანასახს ორგანიზმში ფეხის მოკიდება გაუჭირდება. წარმოვიდგინოთ, რომ ჩვენი სხეული აკვარიუმია. რამდენად მნიშვნელოვანია იმ გარემოს ბალანსი რომელშიც ჩვენ „ვცურავთ“. წარმოვიდგინოთ, რომ თევზე ამ აკვარიუმში ჩვენი უჯრედები და ორგანოებია, რომლებიც საკვებს გადაამუშავებენ და ნარჩენს გამოყოფენ. ახლა წარმოვიდგინოთ, აკვარიუმში ჟანგბადის ფილტრის ნაცვლად მანქანის მაყუჩი რომ ჩავუშვათ. წყალი ნახშირბადის მონოქსიდით გაჯერდება და წყლის PH ბალანსი დაირღვევა, ალკალოზის საპირისპიროდ მჟავე არე გაიზრდება და „თევზს“, თქვენს ორგანოებსა და უჯრედებს, სიცოცხლეს საფრთხეს შეუქმნის. რა მოხდება ზედმეტ ან უვარგის საკვებს (აციდოზის გამომწვევი საკვები: ცომეულობა, შაქარი და ცხოველური პროტეინი) ჩავყრით, რომელსაც თევზი ვერ მოიხმარს ან ვერ მოინელებს? რა მოხდება როდესაც ეს საკვები დაიშლება და გაიხრწნება? ტოქსიკური აციდოზური ნარჩენი და ქიმიკატები საკვების დაშლისთანავე წარმოიქმნებიანდა ჭარბ აციდოზურ ნივთიერებებს წარმოქმნიან, რაც PH ბალანსის დარღვევას გამოიწვევს. ეს მაგალითი გვიჩვენებს, რა პროცესები მიმდინარეობს ჩვენს ორგანიზმში. ჩვენ ვაბინძურებთ საკუთარ ორგანიზმს სხვადასვხა გზით: მოწევით, ნარკოტიკებით, საკვების ჭარბი მოხმარებით, აციდოზური საკვების ჭარბი მოხმარებით, ნებისმიერი საშუალებით, რაც ჩვენს ალკალოზურ ბალანსს არღვევს. როდესაც ეს ბალანსი ირღვევა, დარღვევების მთელი რიგი ჩნდება. PH დონე (მჟავე-ტუტე ბალანსი) ზეგავლენას ახდენს ჩვენი ორგანიზმის თითოეულ უჯრედზე. ტუტე წყალი ძალიან მნიშვნელობანია ორგანიზმის ტუტე წყლით გაჯერება. დედამიწის მსგავსად ჩვენი სხეულის 70% წყალი შეადგენს. ჭარბი მადა, ხანდახან, წყლის ნაკლებობიდან გაომდინარეობს, რაც მაშინათვე შეწყდება, როგორც კი საკმარისი რაოდენობის წყალს მივიღებთ. ჭარბი რაოდენობის აციდური საკვების მიღებისას, როგორიცა: ხორცი, ცომეული, მარცვლეული, ზოგიერთი ხილი, რომელიც ჭარბ შაქარს შეიცავს, ორგანიზმში მჟავე ნარჩენს წარმოქმნიან. როდესაც ეს მჟავე ნარჩენი სისხლძარღვებში ხვდება, ორგანიზმი მის გამოდევნას თირკმელების ან ფილტვების სახით შეეცდება. მაგრამ თუ მჟავიანობა ჭარბია, მაშინ ის ორგანოებშიც გროვდება, მაგალითად, გულში, პანკრეასში, ღვიძლში, ნაწლავებში და სხვა. ამ პროცეს შეიძლება „დაბერების პროცესი“ ვუწოდოთ, რომლის შესანელებლადაც შესაბამისი ტუტე წყლის გამოყენებაა საჭირო, რომლის PH ბალანსი 9 დან 11 მდეა. ამგვარი წყალი გაწმენდს ორგანიზმს, მოიშორებს ჭარბ მჟავიანობას ქსოვილებიდან. მჟავე-ტუტე დიეტა დიეტა, რომელი მჟავე-ტუტე ბალანსზეა ორიენტირებული. „საუზმის რაციონის“ გადახედვა. საუზმემ ენერგია არ უნდა წაგართვათ! ადამიანთა უმრავლესობა საუზმესე ისეთ საკვებს იღებს, რაც ჭარბ მჟავიანობას ხელს უწყობს: ფაფები, ტკბილეულობა, ნამცხვრები, მაფინები, ყავა და ა.შ., აგრეთვე, პროტეინ შემცველი საკვები: კვერცხი, ბეკონი, ომლეტი, სოსისი, ძეხვეული და ა.შ. ყველა სახის ხორცეული, განსაკუთრებით ღორის ხორცი. მაშასადამე, თუ კვების დაბალანსება გვსურს და ჯანმრთელობის გაუმჯობესება, რაციონს უნდა გადავხედოთ. საკვებად ისეთი რაციონი უნდა შევადგინოთ, რომ მისი მიღება ნებისმიერ დროს იყოს სასარგებლო, მაგალითად, ბოსტნეულის სუპები. ამერიკული და ევროპული ჭარბი რაოდენობით შაქრის შემცველი საუზმისგან განსხვავებით იაპონურ კულტურაში სუპები საუზმის ნაწილია. საუზმისთვის საუკეთესოა: ბრინჯი, უმი ავოგადო, ნუში, მზესუმზისრის მარცვლები და სხვა ტუტე პროდუქტები. რეკომენდებულია ბოსტნეულის სუპები, ბოსტნეულის წვენები დაბალი ნახშირწყლებით. ამგვარი რაციონი არ გადატვირთავს პანკრეასს. გაზარდეთ მწვანე და ყვითელი ბოსტნეულის რაოდენობა, აგრეთვე სხვადასხვა სახის მწვანილების. გაზარდეთ ქლოროფილ შემცველი საკვების რაოდენობა, რაც ჭარბად არის მცენარეებში და მწვანილებში. ამ ნივთიერებას განსაკუთრებული მსგავსება აქვს ადამიანის სისხლთან. მწვანე საკვებში ყველაზე დაბალია კალორიულობა და შაქარი, სამაგიეროდ ყველაზე უფრო ხარისხიანად ანაყრებს ადამიანის ორგანიზმს. ძალიან სასარგებლოა მწვანე ბოსტნეულის წვენები. ისინი მდიდარი არიან უჯრედისითაც. უჯრედისს ხილიც შეიცავს, მაგრამ ბოსტნეულისგან განსხვავებით მასში დიდი რაოდენობით არის შაქარი (ფრუქტოზა). მიიღეთ ნახშირწყლების დაბალი შემცველობის მქონე ბოსტნეული, ცერცვოვანი და მარცვლეული. რთული ნახშირწყლები ჭარბი მჟავიანობის გამომწვევია და მათი რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს 20 %-ს, შესაბამისად, მათი მიღება ზომიერად არის საჭირო. ნახშირწყლების დაბალი შემცველობის ბოსტნეულია: ბროკოლი, ბრიუსელის კომბოსტო, სტაფილო, სატაცური, ჭარხალი, კომბოსტო, ყვავილოვანი კომბოსტო, ნიახური, კიტრი, ბადრიჯანი, მწვანე ლობიო, მწვანე წიწაკა, შპინატი, სალათის ფურცლები, ხახვი, ოხრახუში, ნიორი და ბოლოკი. წითელი კარტოფილი საუკეთესოა კარტოფილის ჯიშებს შორის, მაგრამ მისი მიღება შეზღუდულად არის საჭირო. პარკოსნები და მარცვლეული სასურველია იყოს ახალი, რადგან დიდი ხნის შენახვისას ისინი შესაძლოა მიკოტოქსინების შეიცავდნენ. მიიღეთ ღივები ღივები ხშირად მიიღეთ, რადგან ეს საუკეთესო საკვებია. გაღვივებული თესლები გაღვივების შედეგად ალკალოზურები ხდებიან. ისინი ცოცხალი პროდუქტებია, რომლებიც სასიცოცხლო ენერგიით გვამარაგებენ. ღივების მომზადება ნებისმიერ სეზონზე სახლის პირობებში ძალიან მარტივია. გაზარდეთ ტუტეს წარმომქმნელი საკვების შემცველობა და იკვებეთ ნაკლები მჟავის წარმომქმნელი საკვებით ტუტეს წარმომქმნელ სასარგებლო საკვებს განეკუთვნება ნედლი ღვივები, ისპანახი, კომბოსტო, შვეიცარული მსხალი, ავოკადო, ლიმონი, ლაიმი, კიტრი, ნიახური, ყვავილოვანი კომბოსტო, ბრუსელის კომბოსტო, სატაცური, მწვანე ლობიო, ბადრიჯანი, ბროკოლი, ახალი პომიდორი, ზუჩინი, მწვანე/წითელი/ყვითელი წიწაკა, ხახვი, ოკრა(ბოსტნეული, რომელიც შედგება გრძელი მწვანე ნაწილებისგან, რომელიც შეიცავს მარცვლებს), ნიორი, ოხრახუში, წიწმატი, კომბოსტო, სქუეში(გოგრის მსგავსი მცენარე), სოიოს მარცვლები, ტოფუ, გარბანზოს მარცვლები, ნედლი ნუში, ბრაზილიური თხილი, თხილი, სეზამის თესლი, სელის თესლი, გაღივებული მარცვლეული და პარკოსნები. ყველანაირი მწვანე ბოსტნეულისგან მიღებული მწვანე წვენი, აგრეთვე ბოსტნეულის ყველა სახეობის მწვანე წვენი და მათი წვეროს ნაწილი არის ტუტეს მაღალი შემცველობის. აგრეთვე, ბოსტენულის ნახარში არის ორგანიზმისთვის მაღალი ტუტოვანი მოქმედების. ზემოთ აღნიშნული აუცილებლად უნდა იყოს უსაფუარო და კონსერვანტებისგან თავისუფალი. მჟავეს წარმომქმნელი საკვები, რომელიც უნდა შევზღუდოთ: ამათ განეკუთვნება ყოველგვარი ცხოველური პროდუქტები, მათ შორის ხორცი და რძის პროდუქტები, რაფინირებული მარცვლოვნები და საფუარზე დამზადებული პროდუქტები, ასევე ხილის უმეტესი სახეობა, კერძოდ, ღორის ხორცი, ხბოს ხორცი, თევზის უმეტესი სახეობა, ძროხის ხორცი, ქათამი, ინდაური, კვერცხი, კრევეტი, კიბორჩხალა, მოლუსკები, ჰოთ დოგი, დამარილებული ძროხის ხორცი, პასტრამი, პეპერონი, ბრინჯი, კარტოფილი, მაკარონი, პური, ყველი, რძე, კეფირი, არაჟანი, იოგურტი, ნაყინი, კარაქი, მარგარინი, ყველა სახეობის სოკო, ალგაე, სიმინდი და ყველა სახეობის სიმინდის პროდუქტი, ყავა,ჩაი, ღვინო, ლუდი, გაზიანი სასმელები, სიდრი(ვაშლის ღვინო), საფუარზე დამზადებული პროდუქტები, სოიოს სოუსი, კეჩუპი, მაიონეზი, ძმარი, ტემპე, შაქარი, ხელოვნური დამატკბობელები, და რა თქმა უნდა, არანაირი კანფეტი, საღეჭი რეზინი, ნამცხვარი, დონატი, შოკოლადი და ა.შ. ძირითადი ცილები, როგორიცაა ბროკოლი, ისპანახი, ღივები, გარბანზოს მარცვლები, ტოფუ ან ახალი თევზი ქერცლითა და ფარფლებით ბოსტნეული შეიცავს შიგაუჯრედული ერთეულებსა და ამინო მჟავებს, იმისათვის რათა მოახდინოს იმ რაოდენობით ცილების ფორმირება, რომელიც შეესაბამება ორგანიზმის საჭიროებებს. ამასთან, მწვანე ბოსტნეული მდიდარია კალციუმის შემცველობით. რაც შეეხება ცილებს, ცხოველური ცილის შემცველი საკვები ადამიანის ორგანიზმს აწვდის უფრო მეტ ცილას ვიდრე საჭიროა. ჩვენი ორგანიზმი შედგება მხოლოდ 7% ცილისგან. ძროხის რძისგან განსხვავებით, რომელიც მდიდარია ცილებით, ადამიანის რძე შეიცავს მხოლოდ 5% ცილას (ანუ მეტად შეესაბამება ორგანიზმის ცილებისადმი მოთხოვნილებას). ამის გარდა, ცხოველური ცილის შემცველი საკვები ხშირად ხელს უწყობს ისეთ ფაქტორებს ორგანიზმში, რომლებიც არ არის აუცილებელი მისთვის და ქმნის მათი მოცილების სირთულეს (მაგალითად, გაჯერებული(სატურატული) ცხიმები). დალიეთ დიდი რაოდენობის ტუტოვანი წყალი იდეალურ შემთხვევაში უნდა მოხდეს წონიდან გამომდინარე შესაბამისი რაოდენობის სითხის მიღება. გამორიცხეთ ცხობისა და მოხარშვისთვის განკუთვნილი საფუარი და ყოველგვარი საფუარის შემცველი საკვები განსაკუთრებით თავიდან უნდა აირიდოთ გამოცხობილი პროდუქტები, როგორიცაა პური, მაფინები, ღვეზელი, ნამცხვარი და საკონდიტრო ნაწარმი. ამერიკაში ყოველი 9 ქალიდან ერთს უვითარდება სიმსივნე. იაპონელებს აქვთ აღნიშნული კიბოს გაცილების დაბალი მაჩვენებელი, რასაც კვლევები უკავშირებს ცხობისა და ხარშვისთვის განკუთვნილ საფუარს, რომელიც გამოცხობილ პროდუქტებში გამოიყენება. კვლევა აგრეთვე აკავშირებს საფუარიან ან ფერმენტირებული პურის რაციონს ნაღვლის ბუშტისა და თირკმელების კენჭებთან და ართრიტთან. შეამცირეთ რძე, ნაყინი, განსაკუთრებით კი-ყველი ეს პროდუქტები უნდა შევამციროთ, მათი ლაქტოზის (რძის შაქარი) შემცველობის, ასევე საფუარისა და სოკოს, ობისა და მიკოტოქსინების გამო. ყოველ რვა უნცია რძეში არის დაახლოებით 12 გრამი ლაქტოზა, რომელიც შესაძლებელია დაიშალოს შაქრად, რომელიც კვებავს(შესაძლოა) საფუარსა და სოკოს. რძის პროდუქტების მაღალი ცხიმებისა და შაქრების შემცველობის, აგრეთვე, რადგან მეწველ ძროხებს კვებავენ შენახული მარცვლეულებითა და სოკოვანი ანტიბიოტიკებით, ასევე, ყველისა და იოგურტის ფერმენტირებული გადამუშავების გამო, ყველა სახის რძის პროდუქტი უნდა იქნეს შემცირებული ეტაპობრივად რაციონიდან. ზოგიერთ ალტერნატივად შეიძლება განვიხილოთ სოიო, ნუში და ბრინჯის რძე. რაც შეეხება კალციუმს როდესაც მოხდება რძის პროდუქტების ამოღება, რას უნდა მივმართოთ კალციუმის მისაღებად? ბევრი ფიქრობს, რომ ტუტოვანი დიეტა სერიოზულად შეამცირებს მის რაციონში კალციუმს, რომელიც აუცილებელია ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის. ყველა ფოთლოვანი, მწვანე ბოსტნეული და ბალახეული ბუნებრივად მდიდარია კალციუმით. ჩვენ მხოლოდ გვჭირდება იმის გაანალიზება, რომ კალციუმი შესაძლებელია გამოდევნილი იქნეს ძვლებიდან ორგანიზმში გადაჭარბებული მჟავური კონდიციის გასანეიტრალებლად, რაც გამოწვეულია ცხოველური პროდუქტების მიღებით. ამგვარად, ჩვენ ვხედავთ რომ ხალხი იტანჯება არა კალციუმის დეფიციტით, არამედ კალციუმის გამოდევნით გამოწვეული პრობლემით. მაშასადამე, სანამ ვიკვებებით ტუტოვანი რაციონით, რომელიც მდიდარია მწვანე საკვებითა და მწვანე სასმელით, საკმარისი რაოდენობის კალციუმის მიღებაზე ფიქრი არ იქნება საჭირო. მოერიდეთ სოკოს შემცველ საკვებს ყველა სახის სოკო, მორელი, ალგაე და ტრუფელები არის მჟავის წარმომქმნელი საკვები, რომლებიც შეიცავენ მიკოტოქსინებს. მიკოტოქსინები წამლავს ადამიანის უჯრედებს და იწვევს დაავადებებს. არ არსებობს სასარგებლო სოკო. სოკო არ განეკუთვნება ბოსტნეულს, ის არის საფუარისა და სოკოს(ფუნგუსის) ნაყოფიერი ნაწილი. მოერიდეთ ალკოჰოლურ სასმელებს ყველა სახის ღვინო, ლუდი, ვისკი, ბრენდი, ჯინი, რომი და არაყი არის მიკოტოქსიკური. ალკოჰოლი არის საფუარისგან მომზადებული სოკოს მწარმოებელი მიკოტოქსინი, რომელიც იწვევს ადამიანის ჯანმრთელობის პირდაპირ დაზიანებას. მოერიდეთ მოწევასა და თამბაქოს ღეჭვას. ფართოდ მიღებულია, რომ მოწევა და თამბაქოს ღეჭვა იწვევს კიბოს, მაგრამ აქამდე უცნობი იყო რა პროცესის შედეგად ხდებოდა ეს. კვლევა ააშკარავებს იმ პროცესს, რომელსაც თამბაქოს ფერმენტაცია ქმნის საფუართან და შაქართან ერთად. თამბაქოს ფოთლები დაფარულია საფუარით, შაქარითა და მიკოტოქსინებით, რომლებიც წამლავს ორგანიზმის უჯრედებსა და ქსოვილებს. თამბაქოს გამოყენებისას, პირდაპირ ხდება ორგანიზმის ინტროდუცირება სოკოსთან და ნარჩენებთან. რითი უნდა ვიკვებოთ? ხილის/ბოსტნეულს, რომლითაც შეგვიძლია ვიკვებოთ თავისუფლად, განეკუთვნება: ახალი პომიდორი, ავოკადო, ლიმონი, ლაიმი და გრეიფრუტი(არარეგულარულად), ბოსტნეულიდან შეიძლება გამოვყოთ კომბოსტო, ჩარდი(წითელი მსხალი), ნიახური, ოხრახუში, კომბოსტო, მუქი სალათის ფოთლები, ისპანახი, წიწაკა, ბროკოლი, ზუჩინი, სატაცური, კიტრი და მწვანე ლობიო, იონჯა, ნიორი, ხახვი, პრასი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ახალი ბალახეულობა, ბადრიჯანი, სქუეში(გოგრის მსგავსი მცენარე), სტაფილო, ჭარხალი და ნედლი, წითელი, ახალი კარტოფილი(არარეგულარულად) და ა.შ. შენიშვნა: თუ გაქვთ ჯანმრთელობის დაბალანსებული მდგომარეობა, შეგიძლიათ ახალი, სეზონური ხილის პატარა პორციები დაუმატოთ რაციონს წახემსების მიზნით (საკვებისგან განცალკევებით).
ფილოსოფია
ინგლისურიდან თარგმნა გიორგი ბერძენიშვილმა ტექსტის რედაქტირება - ნანუკა გამყრელიძე *** Moleschott-ის Lehre der Nahrungsmittel für das Volk-ის განხილვისას გამოთქმული მტკიცება, რომ „ადამიანი არის ის, რასაც ჭამს“, ერთადერთი ფრაზაა ჩემი წერილებიდან, რომელიც კარგად ცნობილი, „დიდი ხნის დავიწყებულია“ და რომელიც ზოგიერთ ადამიანს დღემდე ჩაესმის, თუმცა როგორც გერმანული ფილოსოფიისა და კულტურის ღირსების შემლახავი დისონანსი. სწორედ ამ საშინელმა მითქმა-მოთქმამ დამაყენა ისეთ კარგ ხასიათზე, რომ თავი ვერ შევიკავე და ეს სიტყვათა თამაში საკუთარი ესეს თემად ვაქციე. მიუხედავად ამისა, ჩემი წერილების ძირითად თემას რელიგიური საიდუმლოებების გადაჭრა წარმოადგენს, რადგან ადამიანის სულის ყველა სხვა საიდუმლოებას მხოლოდ რელიგიასთან კავშირში განვიხილავ, მხოლოდ მის საფუძველზე და ხარჯზე. თუმცა, ამავდროულად ცნობილი ვარ როგორც პრიმიტიული მატერიის ფორმის დონემდე დაცემული საშინელი მატერიალისტი, რომელმაც ისიც კი არ იცის რომ ადამიანი რომ ჭამის გარდა, სვამს კიდეც. ასე ვაქციე გასტროლოგია (თეორია კუჭისა და ენის შესახებ) პირდაპირ თეოლოგიურ საგნად და თეოლოგიის საგანი, თავის მხრივ, გასტროლოგიურად სწორედ ამის ხარჯზე თავს უფლებას მივცემ იმედი ვიქონიო, რომ მცირე, მაგრამ მნიშვნელოვანი წვლილს შევიტან ჯერ კიდევ საკამათო საკითხში: რაში მდგომარეობს საჭმელისა და სასმელის მსხვერპლშეწირვის არსი? ადამიანი არის ის, რასაც ჭამს. „ეს ხომ თანამედროვე ავხორცის ცრუ სიბრძნის უხეში გამოხატულებაა!“ მიუხედავად ამისა, ამ უხეშ მოსაზრებას საპატიო კლასიკური წარმომავლობა გააჩნია; წარსულში იგი „ბერძნული პოეზიის მამამ" გააჟღერა, როდესაც მან ადამიანების კლასიფიცირება იმ საკვების მიხედვით მოახდინა, რომელიც მათ სხვა ხალხებისგან განასხვევებდათ. ჰომეროსი ილიადაში სკვითურ ტომს ჰიპემოლგოსს ანუ რძის მჭამელებს უწოდებს, თუმცა, სიტყვა ჰიპემოლოგოსი თავისთავად ცხენის მწველავს, ცხენის რძის მსმელს ნიშნავს. ასევე, ოდისეაშიც იგი ლოტოფაგებად (ლოტოსის მჭამელები) მოიხსენიებს იმ ადამიანებს, რომლებსაც ოდისევსი მოგზაურობისას შეხვდა. ის იგივენაირად საუბრობს იმ ხალხზე, რომლებმაც „არაფერი იციან ზღვის შესახებ და არ მოსწონთ მლაშე საკვები,"; იგი არაადამიან ან ზეადამიან ციკლოპ პოლიფემოსს აგრეთვე ახასიათებს როგორ კანიბალს და ხაზგასმით უწოდებს კანიბალს (კაციჭამია), ანდროფაგს. ჰომეროსის მსგავსად, ბერძენი გეოგრაფები და ისტორიკოსებიც ხალხებს მხოლოდ მათი საყვარელი ან გამორჩეული საკვების მიხედვით აღნიშნავდნენ და შესაბამისად მათ უწოდებდნენ:იხტიოფაგებს, თევზების მჭამელებს, ქოლენოფაგებს, კუების მჭამელებს, აკრიდოფაგებს, კალიების მჭამელებს, სტრუთოფაგებს, სირაქლემების მჭამელებს, რიზოფაგებს, ფესვების მჭამელებს, ჰილო და სპერმატოფაგებს, ხეებისა და თესლების მჭამელებს (ანუ იმ ადამიანებს, რომლებიც ველური ხეების რბილი ტოტების ნაყოფით იკვებებიან) აგრიოფაგებს, ნადირობით მსაზრდოებელთ ანუ მათ (პლინიუსის მიხედვით), ვინც ლომების და ავაზას ხორცით იკვებებიან; პამპაგებს, ყველაფრის მჭამელებს (ომნივორები); ოპიოფაგებს, გველის მჭამელებს, ართოფაგებს, პურის მჭამელებს, როგორებიც იყვნენ ეგვიპტელები; ანთროპოფაგებს, კაციჭამიებს. თუმცაღა, ჰომეროსი, მხოლოდ ხალხებს კი არ აჯგუფებს მათი საკვებისგან გამომდინარე, არამედ იგი თავად საკვებს იყენებს ადამიანის მახასიათებელ ზედსართავ სახელად და ნიშნად. იგი ადამიანებს მოიხსენიებს მარცვლეულის ან პურის მჭამელებად, ან წარმოებული სიტყვით, სიტოფაგებად, ან განცალკევებულად, „დედამიწის მცხოვრებ ადამიანებად, რომლებიც პურს ჭამენ", „დედამიწის ნაყოფად" ან „დემეტრას მარცვლეულის მჭამელ მოკვდავებად". მართლაც, ჰომეროსი ღმერთსა და ადამიანს შორის განსხვავებას მათ საკვებს შორის განსხვავებაზე აფუძნებს. ქალღმერთი კალიფსო ოდისევსს„ყველა იმ სახის საკვებით გაუმასპინძლდა, რითაც მოკვდავ ადამიანს შეუძლია დატკბეს" მაგრამ თავად ქალღმერთს მოახლეებმა ამბროზია და ნექტარი მიართვეს. ილიადაში ხაზგასმით არის ნათქვამი: „ღმერთები არც პურს ჭამენ, არც შუშხუნა ღვინოს და იმის გამო, რომ სისხლი არ აქვთ, უკვდავებად იწოდებიან." ისინი ამბროზიას მიირთმევენ, მაგრამ ამბროზია, წინაპრების თანახმად, უკვდავების საკვებს ნიშნავს. თანამედროვეების კი თვლიან, რომის სუბსტანციურია და უბრალოდ უკვდავებას ნიშნავს. ღმერთი ის არის, რასაც ჭამს. ის ჭამს ამბროზიას ანუ უკვდავებას ან უკვდავ საკვებს, ამგვარად იგი უკვდავი ღმერთია. მეორე მხრივ, ადამიანი პურს - დედამიწის ნაყოფს ჭამს, იმას, რაც მიწიერია, არა-ამბროზიაა, მოკვდავია, მაშასადამე ის მოკვდავი ადამიანია. რაც საკვებია, იგივეა არსიც; რაც არსია, იგივეა საკვებიც. ყველა იმას ჭამს, რაც მის ინდივიდუალიზმს ან ბუნებას, ასაკს, სქესს, სტატუსს, სამსახურს, ღირსებას შეესაბამება. ანუ,„ის, რასაც ადამიანი არ ჭამს მხოლოდ ღორს თუ გამოადგება“, „ყმა-გლეხები იმას ჭამენ რასაც ბატონი არ იკადრებს“. როგორც მიხაელისი აღნიშნავს მოსეს კანონში ებრაული კვების წესების შესახებ, გერმანიის მეზობელი ქალაქები ერთმანეთს ვირის ან კატის მჭამელობას აბრალებდნენ, რაც იმდენად შეურაცხმყოფელი იყო, რომ ხშირად სისხლისღვრითაც კი სრულდებოდა. .ეიზენმერგერის მიხედვით, ებრაელები ქრისტიანებს აბუჩად აგდების მიზნით „ღორის მჭამელებს“ ეძახდნენ.აპოლონის ცხოვრებაში, ფილოსტრატუსი არკადიელებს „ღორებს" უწოდებს, რადგან ისინი ღორების საჭმელს, რკოს, ჭამენ. ასე ეწოდათ მათ ბალანეფაგები, რკოს მჭამელები, ბერძნების მხრიდან მათი სიველურისა და პრიმიტიულობის გამო. ძველი ხალხისთვის რკოს ჩანაცვლება მარცვლოვნებით პრიმიტიული ცხოვრების კულტურული ცხოვრებით ჩანაცვლებას ნიშნავდა და, შესაბამისად, ამ კეთილშობილური ტრანსფორმაციის ნოვატორებს პატივს სცემდნენ როგორც ღვთაებრივ არსებებს. ჩინელებიც კი, სწავლული კონფუცის ნაშრომის თანახმად, „მათი საყვარელი კერძების მცირე ულუფას სთავაზობდნენ მათ პატივსაცემად, ვინც ისინი კეთილშობილურ დიეტაზე გადაიყვანა.“ როგორც პლინიუსი ამბობს, გამომდინარე იქიდან, რომ ქერი გლადიატორების ძირითად დიეტას შეადგენდა, რომაელები მათ ქერს ან ქერიჭამიებს ეძახდნენ; გამომდინარე იქიდან, რომ ღარიბი მოქალაქეებისა და გლეხების საკვებს სატურეია ანუ მლაშე ურცი წარმოადგენდა , ბერძნები მათ როგორც მლაშე ურცის მჭამელებს, ტიმბროფაგებს, ისე მოიხსენიებდნენ;გამომდინარე იქიდან, რომ წინაპრები ტკბილი დაფნით ტკბობას ენთუზიასტურ ეფექტს მიაწერდნენ, ისინიბრძენებსა და პოეტებს დაფნის ჭამიებს, დაფნეფაგებს უწოდებდნენ; „შენ სუნი გაქვს“ ან „ნიორივით ყარხარ“ — ეს კომპლიმენტი რომაელი გლეხების, ჯარისკაცების და მეზღვაურების საკვებიდან წამოვიდა და იგივეს ნიშნავს, რაც ჰორაციუსუს ფრაზა - Odi profanum vulgus et arceo – „ვერ ვიტან ბრბოს და მისგან დისტანცია მიჭირავს“. ბჰაგავადგიტაში ინდოელები სამი სახის საკვებს განასხვავებენ, რაც ადამიანების სამ განსხვავებულ კლასს შეესაბამება რაობისა და ჭეშმარიტების, ვნებისა და სიბნელის სამი თვისების მიხედვით. გემრიელი, ზომიერი საკვები, რომელსაც ჯანმრთელობა, სიძლიერე ხალისი მოაქვს და სასიამოვნოა ჭეშმარიტების კატეგორიას მიეკუთვნება, ცხარე, მლაშე, ცხელი საკვები ვნების კატეგორიას; ხოლო უგემური, აყროლებული, საზიზღარი და საშინელი საკვები — სიბნელის კატეგორიას. მოკლედ, ყოველი კლასი არის ის, რასაც ის ჭამს, ამ საკვების არსის შესაბამისად და პირიქით. ღმერთები არიან ისინი, ვინც არიან იმიტომ, რომ ამბროზიითა და ნექტარით ტკბებიან — ამბროზიის სითხე ან ამბროზია მათი სასმელია. რამდენადაც ამბროზია და ნექტარი, რაც ერთი და იგივეა, მხოლოდ ღმერთების საკვებს წარმოადგენს, ისინი ღმერთებთან არიან და არა ადამიანებთან, მხოლოდ ფანტაზიის, პოეზიის ოლიმპოზე ან ზეცაში, და არა რელიგიის მიწიერ საფუძველზე, სადაც მათ ტაძრები, ნამდვილი შენობები აქვთ და სადაც მათი სამშობლოა. მხოლოდ თეოლოგიის ილუზორულ ნისლში და არა იქ, სადაც თავს აჩვენებენ ნამდვილი ცხოვრების შუქში და წარმოაჩენენ საკუთარ თავს ანთროპოლოგიის უშეცდომო მოვლენად. საჰაერო და საზღვაო მოგზაურობების შემდეგ ჰერმესმა ჰკითხა კალიფსოს, „ვინ აირჩია უკაცრიელი მარილიან უდაბნოში ხეტიალი, რომელიც ასე შორს არის მოკვდავთა ქალაქებიდან, რომლებიც საკრალური ძღვენს სწირავენ და ას რჩეული ხარს უკლავენ ღმერთებს? და ფეაკელი მეფე ალკინუსი ამბობს: „ყოველთვის და უხსოვარი დროიდან ხილული ღმერთები გვეცხადებიან — ან ხილვადი, თვალსაჩინო ხორციელი ღმერთები — როდესაც მათ თაყვანს ვცემთ ასი ხარის წმინდა მსხვერპლშეწირვით." ეს წარმოდგენა, უპირველეს ყოვლისა გადმოგვცემს „ფეაკელი ხალხის, როგორც ღმერთის რჩეულის, უპირატესობას," რაც ახასიათებს ყველა ხალხებს, რომლებიც საკუთარ ღმერთს თავიანთ წინაპრად აცხადებენ და მათი რელიგია ძირითადად ადამიანების და ღმერთების ნათესაობაზეა აგებული. ამგვარად, ფეაკელთა უპირატესობა, რომელიც შეიძლება ნებისმიერ ხალხს და ნებისმიერ ადამიანს ჰქონდეს, მხოლოდ მათ ნათესაობას ამტკიცებს ღმერთთან, რაც საყოველთაოდ მიღებული მიდგომა და საქციელია. რამეთუ ღმერთები, მათი პერსონალური და ხორციელი არსებით, მხოლოდ მათ სწყალობენ, ვინც მათთვის მისაღებია. უხსოვარი დროიდან მოყოლებული დღემდე, მიმდინარე რეალობა უღმერთოა და სკეპტიკური და ამავდროულად ადამიანი ჭეშმარიტების სახით იმას იღებს, რაც ფაქტობრივია; ის ძირითადად რელიგიას პოეზიად, ფანტაზიად აქცევს, მაშასადამე, ამაშია მსხვერპლშეწირვის ნამდვილი აზრიც და წარმატებაც, რაც უხსოვარ დროში და შორეულ ადგილებში გადასვლაა. ამგვარად, ჰომეროსის თანახმად უმწიკვლო ეთიოპიელები, რომელთა საკვების მსხვერპლშეწირვაში ღმერთები პირადად მონაწილეობდნენ, ყველაზე განაპირა და შორეულ მხარეში მცხოვრები ხალხია,ერთნი, მზის ამოსვლის და მეორენი მზის ჩასვლის ადგილას ცხოვრობენ, მაშასადამე, „ხალხთა შორის უკიდურესი აღმოსავლეთით და უკიდურესი დასავლეთით ." თუმცა, სწორედ ეს უკიდურესი მხარეები, სადაც ღმერთები უშუალო სიახლოვეში შედიან ადამიანებთან, გვიჩვენებენ, რომ მსხვერპლშეწირვის ნამდვილი მნიშვნელობა ჭამა-სმაა და არა სიმბოლური და საიდუმლო ინტერპრეტაციები. ნექტარი და ამბროზია მხოლოდ თვითმყოფადობას, ადამიანთა და ღმერთებს შორის განსხვავებას გამოხატავენ. თუმცა, მიუხედავად იმისა, ღმერთები არსობრივად განსხვავდებიან ადამიანებისგან — სახელდობრ, მათი შეზღუდულობის, სურვილების და ტანჯული ბუნების გამო — მეორე მხრივ, ისინი ძალიანაც არ განსხვავდებიან, რამდენადაც აქვთ იგივე შინაგანი სამყარო და იზიარებენ მათ ყველაზე საიდუმლო სურვილებს. მსხვერპლშეწირვა ამ არსობრივი იგივეობისა ან საწყისებრივი ერთიანობისა გაცხადებაა. ღმერთებიც ისინი არიან, რაც ადამიანები, ამგვარად, ისინი ჭამენ იმას, რასაც ადამიანი ჭამს: „ისინი ჩვენს საკვებთან სხედან და ჩვენთან ერთად შეექცევიან, როგორც ჩვენ სხვებთან." იგივე საწყისი, იგივე საჭმელი და პირიქით. ადამიანს საკვები თავისთვის უნდა, მაგრამ იგი მას ღმერთებსაც უზიარებს. შიმშილითა და წყურვილით გამოწვეული ტანჯვა ადამიანურია, მაგრამ, ამასთან, შიმშილი და წყურვილი ღვთაებრივიც არის. ღმერთები ნეტარები არიან, ისინი ყოველგვარ სიკეთეს ფლობენ, იმ ადამიანური სატანჯველის გვერდის ავლით, რომელიც თან ახლავს ამ სიკეთეებს. ისინი მხოლოდ პირობებისა და გრძნობების დამოუკიდებლობას და ობიექტივიზაციას უზრუნველყოფენ, რაც ადამიანს აიძულებს მადლიერება და დიდება აღავლინოს, რაც მასში კომუნიკაციის მოტივს აღვიძებს, რამეთუ „სიკეთე თავისთავად ევლინება ადამიანს"; მაშასადამე, ღმერთები ჭამისა და სმისგან, მხოლოდ სიკეთეს იღებენ,ტკბებიან ამით. მათ არ ეხებათ სამწუხარო, მტანჯველი წინაპირობები და არც მათ საშინელ შედეგები. ჰომეროსი არსად არ წერს ღმერთების შიმშილისა და წყურვილის შესახებ, თუმცა ხშირად და საგულდაგულოდ წერს ადამიანის წყურვილსა და შიმშილზე. იგი მხოლოდ ღმერთების დაპურებასა და დარწყულებაზე საუბრობს. იგი ხაზს უსვამს მხოლოდ დანაყრების, დაკმაყოფილების და სურვილების ასრულების აქტს და ამას ღმერთებს მიაწერს ისეთივე სიტყვებით, როგორითაც ადამიანზე ისაუბრებდა. ამგვარად, ილიადას პირველ სიმღერაში იგი განიხილავს ადამიანს და შემდგომ ღმერთებს: „ისინი ქეიფობდნენ და სუფრზე ყველაფერი იყო რასაც გული ინატრებდა." ჰომეროსის ე.წ. ქალღმერთის ჰიმნის მიხედვით, ქალიშვილის დაკარგვის ტკივილითა და მრისხანებით შეპყრობილმა დემეტრამ უკან წაიღო თავისი კურთხევა მარცვლეული მოსავლის მიმართ, რათა ხალხი შიმშილით გამწყდარიყო. თუმცაღა, ღმერთები დაკარგავდნენ თავიანთ ძღვენს და მსხვერპლშეწირვას, რომ არა ზევსი გადაწყვეტილება. ამგვარად, საჭმლითა და სასმლით მიღებული სიამოვნების პატივი მათ ეკუთვნით, ხოლო ძალისხმევა, სირთულეები და სიძნელეები, რაც მის მოსაპოვებლად არის საჭირო — ადამიანს (ზემოთხსენებულ ჰიმნში შიმშილი ნახსენებია როგორც სიძნელე). წესები, რომლის მიხედვითაც ღმერთებია აგებული და წარმოდგენილი იგივეა ყველგან, ისინი მხოლოდ მატერიალურ დეტალებში განსხვავდებიან. წინაპრების თანახმად, ღმერთები მატერიალური შედეგის გარეშე ზეიმობენ, რაც ეკლესიის მამებმა წარმართული რელიგიების წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოიყენეს. თანამედროვეებისთვის კი ღმერთი აზროვნებს, მაგრამ არ ცდილობს ჩაერიოს ადამიანის აზროვნებაში. ღმერთს უყვარს, მაგრამ მგზნებარე მოქმედების გარეშე, იმ ტკივილისა და ტანჯვის გარეშე, რაც ადამიანის სიყვარულისთვის არის დამახასიათებელი. რელიგიის რაციონალურმა მკვლევარმა სწორად აღნიშნა და დაამტკიცა, რომ საჭმლის მსხვერპლშეწირვა ღმერთებისთვის გამიზნული საკვებია, მაგრამ პროზაული დასკვნის ხაზგასმით, რომ მათ ისევე აწუხებთ შიმშილი და წყურვილი, როგორც ადამიანებს, რადგან ისინი ჭამენ და სვამენ, ისინი არასწორად წარმოაჩენენ საკითხს, რადგან ღმერთების არსს, რელიგიური რწმენისა და წარმოდგენის არსს და ეწინააღმდეგებიან. ამ მცდარმა მსჯელობამ მსხვერპლშეწირვის მნიშვნელობის უარყოფით შეცდომაში შეიყვანა თანამედროვე სიმბოლისტები, მიუხედავად კლასიკური ანტიკურობის ნათელი განმარტებებისა. ამგვარად, ზევსი ილიადას პირველივე სიმღერაში დაუყოვნებლად მიდის ნადიმზე უმწიკვლო ეთიოპიელებთან და მსგავსად ამისა, ოდისეას პირველ სიმღერაში პოსეიდონი „ეთიოპიელებთან ქეიფობს.“ ილიადაში ჰომეროსი ამბობს, რომ აენეუსმა მხოლოდ არტემიდას არ მიართვა მსხვერლპლი მაშინ, როცა სხვა ღმერთები ჰეკატომბებში ქეიფობდნენ;ოდისეაში სამსხვერპლო საკვები განხილულია, როგორც „საკვები ან სტუმრის ძღვენი ღმერთებისთვის“. ჰომეროსის ჰიმნში ჰერმესის მიმართ ღმერთების თაფლი „ტკბილ საჭმელად“ არის მოხსენიებული. მსგავსად ამისა, იეჰოვასთვის გამიზნული „ღმერთის საკვებად“ წოდებულ მსხვერპლშეწირვა მოსეს მესამე და მეოთხე წიგნშია მოცემული. ბერძნების მიხედვით ღმერთებს, ისევე როგორც ადამიანებს სახელები მსხვერპლშეწირვის ანუ საკვების მიხედვით აქვთ შერჩეული. პაუსანიასის თანახმად ჰერა სპარტანელების მიერ აიგოფაგად იწოდებოდა, რაც თხის მჭამელს ნიშნავს, რადგან საბერძნეთში მხოლოდ ისინი სწირავდნენ მას თხებს. ჰესიქიუსის მიხედვით, არტემიდა სამოსში კაპროფაგად იწოდებოდა, რაც ტახი-ჭამიას ნიშნავს. ათენაუსის მიხედვით აპოლონი თევზის მჭამელად, ოპსოფაგად იწოდებოდა, ალბათ თევზეულის მსხვერპლშეწირვიდან გამომდინარე. პლუტარქეს მიხედვით ბახუსი ომოფაგად იწოდებოდა ანუ უმი ხორცის მჭამელად, იმ დღესასწაულიდან გამომდინარე, რომელზე უმ ხორცს, მათ შორის ადამიანის ხორცსაც, მიირთმევდნენ და სწირავდნენ, სავარაუდოდ როგორც რელიგიური გაგებით ადამიანის უწმინდური წარმომავლობის მოგონებას. თავად ზევსი ეილაპინასტესად იწოდებოდა, ის, ვინც ზეიმობს, დღესასწაულიდან ან მსხვერპლშეწირვის მნიშვნელობიდან გამომდინარე. რომაელებმა ლარესს პატარა ფიალა ან თასი უწოდეს, რომელშიც სამსხვერპლო საჭმელს ათავსებდნენ. იუპიტერს დაპალისი შეარქვეს იმ საკვებიდან ან საჭმლიდან გამომდინარე, რომელიც თესვასთან იყო დაკავშირებული. ხდებოდა პირიქითაც, მხოლოდ ღმერთებს კი არ მოიხსენიებდნენ საკვების სახელით, არამედ საკვებს ღმერთების სახელებს არქმევდნენ. ამგვარად, გარკვეული სახის საჭმელებს, რომლებსაც იანუსს სთავაზობდნენ იანუალი დაარქვეს. გარკვეული სახის კვერებს, რომლებსაც არტემიდას სწირავდნენ ამპიფონი უწოდეს, რაც გარემოს მანათობელს ნიშნავს. ინდოელთა შორის, ყოველ შემთხვევაში „არიელებსა და აღმოსავლეთ ირანელებს შორის, რომლებიც მჭიდროდ იყვნენ მათთან კავშირში“, ლასენის ინდური არქეოლოგიის მიხედვით სომა-მსხვერპლშეწირვა უძველესი იყო და ვედურ პერიოდში უპირველესი იყო სიწმინდითა და ეფექტიანობით, რადგან უზენაეს ღვთაებას, ინდრას, ეძღვნებოდა. სომა აღნიშნავდა მცენარე სომას წვენს, რომელიც შრატთან, ქერთან, ფქვილთან და ველური მარცვლეულის სანელებლებთან და აღმგზნებ, მათრობელა ექსტრაქტთან იყო შეზავებული. ამ წვენს მრავალი თვისება მიეწერებოდა: მასაზრდოებელი, ჯანმრთელობის, დაცვის და უკვდავების მომცემი, რომელსაც ადამიანი ზეცაში აჰყავდა. ღმერთებსაც კი უხაროდათ მისით დათრობა. ინდრა ამ სასმელის მეშვეობით ახორციელებდა მის საქმეებს. ბოჰლენის ინდოეთის მიხედვით სახელი: სომაპა, სომას სასმელი, მორწმუნეს მფარველი იყო. თუმცა, როგორც სომა აღაფრთოვანებდა და ათრობდა ღმერთებს და ადამიანებს ინდოელთა შორის, ასევე ძველო აღთქმის, მსაჯულთა წიგნის მიხედვით, „ზეთისხილი ადიდებს ღმერთებს და ადამიანებს“, „ღვინო აღაფრთოვანებს ღმერთებს და ადამიანებს.“ ნათელი მტკიცებულებაა იმისა, რომ ზეთისხილს, ღვინოს და შესაბამისად სხვა სამსხვერპლო საჭმელს იგივე მნიშვნელობა ჰქონდა ღმერთებისთვის, რაც ადამიანებისთვის, რომ ისინი ამგვარად აღასრულებდნენ რელიგიურ მსახურებას, მათ რელიგიურ ან თეოლოგიურ მოთხოვნილებებს და მიანიშნებდნენ ფაქტობრივ ფსიქოლოგიურ და ანთროპოლოგიურ ეფექტსა და მნიშვნელობაზე. „ძველი ხალხების ღმერთები არ იყვნენ კერპები; ისინი უფრო გაპიროვნებულ ელემენტებს წარმოადგენდნენ იყვნენ როგორიცაა ცეცხლი და წყალი, ან ციური სხეულები, როგორებიცა მზე, მთვარე და პლანეტები. მაშ როგორღა უნდა მოსვლოდათ მათთვის მსხვერპლშეწირვის სახით საჭმელისა და სასმელის შეთავაზების უგუნური აზრი? მიუხედავად ამისა, როგორც თავად ბერძენი ფილოსოფოსები ამბობდნენ, მზე, მთვარე და ვარსკვლავები ზღვისა და დედამიწის ორთქლით იკვებებიან, ანდა, ბოლოს და ბოლოს თუნდაც ბუნების ძალები არიან, მაგრამ არსობრივად მაინც ადამიანებს ან ადამიანების მსგავს არსებებს ჰგვანან. მაშინ რატომ უნდა ეთქვათ უარი ღმერთებს ადამიანების საკვების ორთქლზე ან თავად ადამიანურ საჭმელზე? და რამდენად ახლოა სახელდობრ ჭამის იდეა ცეცხლის ღვთაებრივობასთან! არის თუ არა დღესდღეობით ჭამა და კვება საყოველთაოდ გამოყენებული ცეცხლის დასაბუთებული გამოხატულება რომელსაც, ჩვენთვის რა თქმა უნდა, გადატანითი მნიშვნელობა აქვს, თუმცა ადამიანისთვის, რომელიც მართლაც აპიროვნებს და აღმერთებს ბუნებას, პირდაპირი მნიშვნელობის მქონეა?.განა იეჰოვა არ ჰქვია და თავად არ არის მშთანთქავი, სახელდობრ: მშთანთქავი ცეცხლი? მაგრამ აქვს თუ არა ამ სიტყვას დაახლოებით იგივე მნიშვნელობა რაც ხმალს, რომელიც ჭირისა და შიმშილის დროს გვაჭმევს? არა, რადგან აგრეთვე დაწერილია: „ცეცხლი გარდმოევლინა ციდან“ ან „ცეცხლი გამოვიდა ღმერთისგან და შთანთქა,“ პირდაპირ: „შეჭამა საკურთხევლის ძღვენი და ზეთი.“ ცეცხლის მიერ შთანთქმა ან შეჭმა საკრალურ კავშირშია საკვების მსხვერპლშეწირვასთან. მანუს კანონებში „ბრინჯისა და ხორცის სურვილი“ პირდაპირ „წმინდა ცეცხლს“ მიეწერება ისევე, როგორც სპარსეთში ცეცხლთაყვანისცემა დაპურებად მიიჩნეოდა, თუნდაც „დაპურებაში“ ძირითადად შეშა ვიგულისხმოთ. ასე, მაგალითად, იასნათა შორის, შპიგელის თანახმად: „გპირდები მსხვერპლს და ძღვენს, კარგ საკვებს, ბედნიერების მომტან საკვებს, დახმარების მომტან საკვებს, ო, ცეცხლო, აჰურა-მაზდას ვაჟო.“ მაგრამ როგორ შეესაბამება ამგვარი წარმოდგენა კვებას, როდესაც ცოცხალი არსებებს წყალს სწირავდნენ, რომელშიც ისინი უნდა ჩაძირულიყვნენ? ძალიან კარგადაც: წყალიც სრულიად იგივე გზით მოიხმარს, შთანთქავს მათ. შესაბამისად, ცოცხალი არსებები საკურთხეველში ჩაიყრებოდა და დაიწვებოდა არტემიდესთვის პატრას ფესტივალზე (ლაპრია). მათთვის ცეცხლი და წყალი ცოცხალი ღმერთის სიმბოლოა. მათ სიცოცხლე და სიკვდილი მოაქვთ, თუმცა უფრო სიკვდილი, რამდენადაც თავიანთ მსხვერპლს მოიხმარენ. ინდოელებს შორის საკუთარი თავის ცეცხლისა და წყლისათვის შეწირვა სუიციდად არ ითვლებოდა, არამედ, უბრალოდ, წმინდა მსხვერპლშეწირვად. თუმცა, ნებაყოფლობით თუ არანებაყოფლობით, ცოცხლად თუ მკვდრად, მთლიანად თუ ნაწილ-ნაწილ, შამფურზე შემწვარი თუ ქოთნში მოხარშული, უმი თუ მომზადებული, წყალში თუ ცეცხლში, მსხვერპლი ღმერთების საპატივცემულოდ იწირება. შეიძლება ითქვას: მსხვერპლშეწირვა ღმერთების გამოკვებაა. „პერკუნას, შეჩერდი! ნუ გამინადგურებ მოსავალს, სანაცვლოდ ხორცის ნაჭერს შემოგწირავ.“ ასე ლოცულობდა ლიტველი გლეხი და მიმართავდა ჭექა-ქუხილის ღმერთ პერკუნას. „მიირთვი, ო, ზეიმინიკ! მიირთვი საუკეთესო სურვილებით ეს შესაწირი და შენც ბედნიერი იყავი.“ ასე მიმართავდა პრუსიელი გლეხი ღმერთს და მას ღორებს, ბატებს, წიწილებს და ხბოებს სწირავდა. თუმცა, სწორედ ხალხის ხმა და არა სწავლულების ხმა არის თავად ღმერთის ხმა. „ჩვენი იმედი გვაქვს, რომ საკვების მოხმარების ამგვარი დამოკიდებულება მხოლოდ წარმართულ ღმერთებს აქვთ.“ განა ესეც წარმართული ღმერთები არიან, როდესაც ქრისტიანობაში, ერთი შეხედვით ასეთი სულიერი ღმერთი, რომელიც, თუნდაც თუ გამოვტოვებთ ზიარების საკრალურობას, ადამიანებს შთანთქავს? განა ქრისტიანი ღვთისმეტყველები და ფილოსოფოსები თავიანთ თეოლოგიაში განუზომელ სიკეთედ არ განიხილავენ მათი შემოქმედის მხრიდან წყალს, თევზს, ფრინველს, მცენარეებს, უამრავ საუცხოო საკვებს, რასაც ბუნება ადამიანს აძლევს? განა ისინი არ ამტკიცებდნენ, რომ თვით ღვთაებრიობაც კი გემოვნების ორგანოს საგანია, რომ ადამიანი „არამხოლოდ სულში უსინჯავს გემოს უფალს არამედ პირის ღრუშიც? [„იგემეთ და ნახავთ, რომ კარგია უფალი“ ფსალმ. 34.8] მართლაც, განა იგივე მიზეზის გამო არ იყნოსა ეპიკურიანიზმის სუნი ციცერონმა ღვთაებრივ პროვიდენციაში? განა მართალი არ იყო იგი? მაგრამ როგორ შეიძლება ვინმემ ადამიანი საკვების მრავალფეროვნებით გააბედნიეროს, თუ ამ სიამოვნებაში მონაწილეობას არ იღებს? მაგრამ როგორაა შესაძლებელი რაიმესგან სიამოვნების მიღება, რასაც კარგი გემო აქვს სხვისთვის, საერთოდ როგორ უნდა შეიქმნას საკვები, რომელსაც მხოლოდ სხვისთვის აქვს კარგი გემო, თუ თავად შემქმნელს არ აქვს გემოვნება? [მაგრამ რაკი ნელ-თბილი ხარ, არც ცივი ხარ და არც ცხელი, ამიტომ გადმოგაფურთხებ ჩემს ბაგეთაგან. — გ.ბ.] ძველ ხალხში მარილს განსაკურებით დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა. ებრაული ღმერთი ბრძანებდა, სიტყვასიტყვით რომ ვთარგმნოთ: „ყოველ ძღვენს ან მსხვერპლს მარილი უნდა მოაყაროთ და არ უნდა გამოგრჩეთ როგორც ღვთის მცნება. ყოველი მსხვერპლშეწირვისას მარილი უნდა შეწიროთ.“ ინდოელთა შორის თუ მარილი ყველა მსხვერპლშეწირვაში არ გამოიყენება, რაც მე არ ვიცი, ზოგიერთში მაინც გამოიყენება, მაგალითად, ისეთ მნიშვნელოვან მსხვერპლშეწირვაში, რომელსაც ინდოელები შრადჰას უწოდებენ. რომაელები მარილს სამსხვერპლშო ნამცეცებში ურევდნენ, მოლა სალსა, და შესაწირ ცხოველს შუბლზე, საკურთხეველზე და დანაზე უსვამდნენ. ეს მსხვერპლშეწირვის იმდენად მნიშვნელოვანი ელემენტი იყო, რომ სიტყვა მსხვერპლშეწირვა, იმმოლარე, თავად ამ სიტყვისგან მოდის. რომაელი პოეტების, ჰორაციუსის, ოვიდიუსის, და ტიბულუსის მიხედვით, ღმერთების საამებლად ანუ იმისთვის, რომ ადამიანებმა მათი კეთილგანწყობა მოიპოვონ, მხოლოდ ცეცხლში შემწვარი სამსხვერპლო ფქვილი და მარილის მარცვლებია საჭირო ან საკმეველი, რომელიც დამახასიათებელი ატრიბუტია უფრო გვიანდელი პერიოდის მსხვერპლშეწირვისთვის. ჰომეროსის პოემებში, რომელშიც ამომწურავად არის აღწერილი მსხვერპლშეწირვის პრაქტიკა, აღმოვაჩენთ ქერის ფქვილის მოფრქვევის რიტუალს სამსხვერპლო ცხოველის შუბლზე, რადგან ქერი წარმოადგენდა ძველი ბერძნების საკვებს. თუმცა, მარილზე მინიშნება აქაც აშკარაა, ილიადას კომენტატორებიც კი და მისი შემდგომი ინტერპრეტატორები, რომლებიც ერთგულად მიჰყვებოდნენ მას, ამტკიცებდნენ, რომ ქერის ეს მარცვლები მარილში შერეული უნდა გამოეყენებინათ, როგორც ამას რომაელები აკეთებდნენ. უფრო გვიანდელმა კრიტიკულმა კომენტატორებმა დაასკვნეს, რომ ჰომეროსის თანახმად მარილი მხოლოდ აქილევსის ნადიმზე ჩატარებულ რელიგიურ მსახურებაში გამოიყენებოდა, სადაც ხორცს ჯერ ამარილებდნენ და შემდგომ ღმერთების ცეცხლში ყრიდნენ. ამგვარად, ჰომეროსი მარილის გამოყენებას ღვთაებრივ აქტად მიიჩნევს, რაც აშკარად მისი განსაკუთრებულობისა და თვისებების აღიარებაა. მაშ, რატომ არ იყო ეთიოპიელებისა და ფეაკების სუფრაზე ღვთაებრივი მარილი, რომელიც ასე უყვართ ღმერთებს, როგორც მას პლატონი უწოდებს? მაშ რატომ გამოიყენებოდა მარილი მსხვერპლშეწირვის დროს? „იმიტომ, რომ მასში გარკვეული გამწმენდი ძალა იგულისხმებოდა.“ თუმცა, მარილი, როგორც წესი, გამწმენდ საშუალებად მხოლოდ წყალთან ერთად გამოიყენება, მაშასადამე, მლაშე საკვები, ზღვის წყალი, როგორც ეს ილიადას პირველ სიმღერაშია, რითაც ბერძნები განიწმინდებოდნენ და „თავიანთ ცოდვებს ზღვაში ყრიდნენ“ და ევრიპიდეს ნათქვამიც: „ზღვა ადამიანს ყოველგვარ ცოდვას ჩამობანს“, ამას მოწმობს. გარდა ამისა, როგორც ვიცით, განწმენდა წინ უძღვოდა მსხვერპლშეწირვას და ეს ხდებოდა განწმენდის ყველაზე ბუნებრივი, ყველაზე ეფექტური და ყველაზე ძირითადი საშუალებით — წყლით. „უბიწოება და სიწმინდე ღმერთებისთვის მოსაწონია: შესაბამისად, მათ სუფთა ტანსაცმლით და სუფთა“ ანუ დაბანილი „ხელებით“ — სუფთა მკვლელობისა და სისხლისგან, აგრეთვე ნებისმიერი სახის სიბინძურისგან თავისუფალი — მიმართე. ფაქტობრივად სწორედ ამ მიზეზით ძველ დროში წყალს — აგრეთვე ცეცხლსაც — როგორც წესი, არამხოლოდ ფიზიკური გაწმენდის საშუალებად მიიჩნევდნენ, არამედ რელიგიური განწმენდისაც. რომაელი პოეტებსთვის მარილი და სამარილე წმინდა იყო. თუმცა, ყველა საგანი, რაც მსხვერპლშეწირვის და რელიგიურ მსახურების დროს გამოიყენებოდა წმინდა იყო და წმინდად იწოდებოდა, მათ შორის ჭურჭლებიც კი. ჰომეროსის მიხედვით, აქილევსმა თავისი სასმისი გაწმინდა, სანამ მასში ღვინო ჩაასხა ზევსისთვის, თუმცა მას მარილით არ გაუწმენდია, არამედ გოგირდით გაწმინდა და შემდგომ ის წყაროს წყლით გარეცხა. მანუს კანონების თანახმად, ინდოელი წმინდანი, განდეგილი, სანიასინი, ვალდებულია თავისი ჭურჭელი წყლით გაწმინდოს. სპარსელები, და სხვათა შორის ინდოელებიც, თავიანთ ჭურჭელს და საკუთარ თავსაც საქონლის შარდით და მიწით ასუფთავებენ, მაგრამ აზრი ამ რელიგიური, ზებუნებრივი და არაბუნებრივი განწმენდისა ასევე ბუნებრივი გამწმენდი საშუალების, წყლის თვისების ამგვარი გაგებიდან გამომდინარეობს. მსხვერპლშეწირვაში მარილი იმიტომ იყო გამოყენებული, რომ ის სისხლის ძირითადი შემადგენელია და საკვების აუცილებელი კომპონენტი, რადგან საკვებს მარილის გარეშე, გემოს გარეშე, ეფექტის გარეშე, აზრი არ აქვს. ასე რომ, საკვები მსხვერპლშეწირვის ძირითადი მნიშვნელობა და საფუძველია. მსხვერპლშეწირვა ღმერთებისა და ადამიანების საერთო ნადიმია, მაგრამ სტუმრისთვის უმარილო საკვების შეთავაზება უპატივცემულობის ნიშანი უფროა, ვიდრე პატივისცემის, სიძულვილის უფროა, ვიდრე სიყვარულისა. „უმარილო საკვები, შეგიძლიათ ძაღლებს დაუყაროთ“ ამბობს J. Saubert-ი De sacrificiis-ში. მარილის მნიშვნელობა იმდენად აშკარაა, რომ ის განხილვასაც კი არ საჭიროებს, რაოდენ დიდი მნიშვნელობა აქვს მას ადამიანის ცხოვრებაში, როგორც ფაქტობრივი, ფიზიოლოგიური მნიშვნელობით, ისე მისტიკური და სიმბოლური სახით. მარილი „მეგობრობის, ერთგულების, დამოყვრების სიმბოლოა“, მაგრამ არამხოლოდ იმიტომ, რომ ის ყველაფერს რასაც ეხება იცავს ხრწნისა და გაფუჭებისაგან, არამედ იმიტომაც, რომ მარილი საკვების სიმბოლოა. ის საკვების სიმბოლოა, რადგან საკვებს სულს, გემოს ანიჭებს, მის მონელებადობას აუმჯობესებს, რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ის თავადაც არის საკვები — რამდენადაც ის ცალკეულად გამოიყენება ცხოვრებასა თუ ენაში — მაგალითად, გამონათქვამში: „ერთად ბევრი მარილი გვიჭამიაო“, კარგად ცნობილი გამოთქმის თანახმად ის ზოგადად საკვების ერთობლიობასაც გამოხატავს (პურ-მარილი. გ.ბ.). თუმცა, ამგვარი რამ იგულისხმება ან ხდება საზოგადოებაში, რომელიც ურთიერთობაზე აგებული, ბუნებრივი საზოგადოებაა. ამგვარად, აღმოსავლურ, ებრაულ ტრადიციაშიც კი ეზრას თანახმად — სხვათაშორის ერთ-ერთ ორაზროვან ნათქვამში — მარილის ჭამა იგივეს ნიშნავს, რაც გერმანულში პურის ჭამა, რომელიც, როგორც ცნობილია, ორივეს გულისხობს „მსახურებასაც“ და „სიმღერასაც“. აგრეთვე, არაბებიც მარილიან პურს ჭამენ იმ დღეს, როდესაც ხელშეკრულებას დებენ და ასევე იქცევიან ბერძნებიც, რომლებისთვისაც მარილი მეგობრობის, გარკვეულწილად, სტუმართმოყვარეობის, ყველაზე უფრო მეტად კი მსხვერპლშეწირვის სიმბოლოა. რომაელები, მაშასადამე, ოჯახში სამსხვერპლო მაგიდაზე პირველი ხილით სავსე თეფშს დებდნენ სამარილეთან ერთად იმის აღსანიშნავად, რომ სუფრას მარილიც კი არ აკლია და აქვე არ უნდა დაგვავიწყდეს მარილის ჩვეულებრივი გამოყენებაც სიმბოლური გამოყენების გარდა sale nihil utilius (მარილზე გამოსადეგი არაფერია). რამდენად მართლაც მნიშვნელოვანია, რომ არ უგუვლებელვყოთ ჰომეროსის გამონათქვამი ადამიანებზე, მათ შორის ღვთაებრივ საკითხებში, არ დაგვავიწყდეს კავშირი კუჭისა თავთან, ნერვებისა სისხლთან და სულისა სხეულთან! ჩვენ ვხედავთ, რომ ჩვენს სიმბოლისტებს ეს დაავიწყდათ, რამაც სავალალო შედეგი მოიტანა, როდესაც ისინი სამარილეს, „საღვთო სუფრას“, ხედავენ საკურთხეველში, მაგრამ ვერ ამჩნევენ საკვებით სავსე თეფშს, რომელიც მათ ცხვირწინ დევს. რა თქმა უნდა, ებრაული „მარილის აღთქმა — რაც ორჯერ გვხვდება ძველ აღთქმაში — ან როგორც ამას სხვაგან ვკითხულობთ, „ღვთის აღთქმის მარილი“, აღნიშნავს სხვა არაფერს თუ არა მსხვერპლს და საკვებს, რომელიც იეჰოვამ თავის ხალხს აღუთქვა. თავის ლექსიკონში გეზენიუსი ებრაული brit-ის ანუ აღთქმის წარმომავლობას barah-სთან ანუ საკვებთან აკავშირებს, რადგან აღმოსავლეთში „ვინმესთან ერთად ჭამა“ მასთან მეგობრობის ტოლფასია (მეგობარი (გობი-დან, რაც ჭურჭელს ნიშნავს) გ.ბ.) და ებრაელებიც, აღთქმის დასაცავად ზეიმობდნენ, როგორც ამას მოსეს პირველი წიგნი გვაუწყებს. მაშასადამე, მარილის აღთქმა „მარადიულია“, რადგან თავად მარილი უწყვეტობის და მუდმივობის სიმბოლოდ იქცა, რადგან კონსერვაციას უზრუნველყოფს და ხრწნისგან იცავს. მიუხედავად იმისა, რომ მარილს აქ ეს მნიშვნელობა აქვს, მისი კავშირი სუფრასთან და საჭმელთან ამით არ შემოიფარგლება. მარილი არამხოლოდ საჭმლის მონელებადობას და გემოს უზრუნველყოფს, არამედ ხანგრძლივი ვადით იცავს გაფუჭებისგანაც, რამდენადაც საკვების სითხეში იხსნება. ბერძენი ფილოსოფოსი ქრისიპოსი, ვარონისა და ციცერონის კვალდაკვალ, ამბობს, რომ ღორმა, რადგან ის ერთადერთი ხორცისმჭამელი ცხოველია, რომელიც ადამიანის სიამოვნებისთვის შექმნა ბუნებამ, სული მიიღო მარილის ნაცვლად, მაშასადამე, მისი ხორცი არ გაიხრწნება. ებრაელები არ ჭამენ ღორს და, შესაბამისად, შაშხს, რომელიც ბერძნებისა და რომალებისთვის, მეორე მხრივ, იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ თავად კატონმა მთელი თავი მიუძღვნა მხოლოდ დამარილებას. თუმცა, მათ ზუსტად იცოდნენ მარილის შემნახავი მნიშვნელობისა და ფუნქციის შესახებ და კარგად იყენებდნენ საკვებში. ისრაელიტები უდაბნოში ეგვიპტურ თევზს, ხახვს, ნიორს, ნესვს და მწნილებს ნატრობდნენ. ვერავინ იტყვის, რომ მათ არ იცოდნენ მარილიანი მწნილების და სარდინების გემო. ფაქტობრივად, ებრაელებს ჯერ კიდევ მაშინ და მას მერეც უყვარდათ თევზი მარილწყალში, როგორც ამას პლინიუსი ამბობს. სხვათაშორის, მცირე ზომის დამარილებულ თევზებს ლიკიაში ღმერთებ მსხვერპლად სწირავდნენ. დავამატებ, რომ მცირე ზომის ზღვის თევზებსაც, mainides, როგორც ამას ბერძნები უწოდებდნენ, რომელსაც ქაშაყივით ამარილებდნენ და რომელსაც ზღვის წიწვოვნებთან ერთად სწირავდნენ ჰეკატეს, — ამ მიზეზით მას ჰეკატეს საჭმელი ეწოდებოდა — მაგრამ ზუსტად არ ვიცი, დამარილებულად სწირავდნენ თუ არა. სასმელიც საჭმელთან გაუყრელია, ღვინო სუფრაზე — მაშასადამე, ძველი ხალხის თანახმად ღვინოსთან ურთიერთობა სუფრაზე ყოფნას ნიშნავს — სასმელის მსხვერპლშეწირვა საჭმლის გვერდიგვერდ სრულდება. ღვინის რიტუალური გამოყენება მსხვერპლშეწირვის საუკეთესო მხარეზე მეტყველებდა, მიწაზე დაღვრილი ღვინო ჯერ კიდევ არ იყო ღმერთების მოხმარებისთვის. თუმცა, სასმელის შეთავაზებას იგივე შინაარსი ჰქონდა, რაც საჭმლის შეწირვას, ამას მოწმობს ძველი აღთქმა, სადაც საქონლის ან ცხვრის „სასიამოვნო სუნი ღმერთისთვის იყო გამიზნული, აგრეთვე ღვინოც უნდა მომზადებულიყო როგორც სასმელი, რომელიც საკურთხეველზე ან მიწაზე უნდა მოესხათ და ამას „ღმერთისთვის განკუთვნილ სამსხვერპლო სასიამოვნო სურნელს“ უწოდებდნენ. რომაული ჩვეულება ადასტურებს, რომ მღვდელი, რომელიც დედამიწაზე, ფაქტობრივად, ღმერთის წარმომადგენელია, ღვინოს სამსხვერპლო სასმისით ჯერ თავად აგემოვნებს და შემდეგ ირგვლივ მყოფთ სთავაზობს თითო ყლუპს, სანამ სამსხვერპლო თასიდან სამსხვერპლო ცხოველთა რქებში ჩაასხამს. საბოლოო ჯამში, ჰომეროსიდან მოყვანილი ფრაზები, სადაც ის ხაზგასმით ამბობს, ადასტურებს, რომ ღვინო მოესხმებოდა არა როგორც ამას ზოგი თარგმნის, „მხურვალე ალში მსხვერპლშეწირვისა,“ ან „ელვარე ალში მსხვერპლშეწირვისა,“ არამედ დასაწვავ მსხვერპლთან ერთად ან სამსხვერპლო ცხოველის ნაჭრებზე იმისთვის, რომ გამოჩნდეს, რამდენად ერთიანია საჭმელი და სასმელი. გარდა ამისა, ღვინო, რომელიც სუფრაზე ან საკურთხეველზე, ქურაზე ან მიწაზე იღვრებოდა, თავისთავად ცხადია, არ გულისხმობდა იმას, რომ ღვინო ცაში სამსხვერპლო ცეცხლის კვამლის მსგავსად ავიდოდა. „მან ღვინო დაღვარა, თან ცაში იყურებოდა“ — ამბობს აქილევსი ილიადაში. რატომ იყურებოდა ცაში? მართლა ხედავდა ღმერთების მამას, ვისთვისაც ღვინოს ღვრიდა? ჩანან თუ არა ღმერთები ფიზიკურად, პროზაულად როგორც ვარსკვლავები და ღრუბლები? არა! ადამიანი მათ მხოლოდ საკუთარ გონებაში, წარმოდგენაში, რწმენაში ხედავს, რადგან თავად ისინი მხოლოდ აზრის, რწმენის, წარმოდგენის სახით არსებობენ. სწორედ ამ აზრით და სულისკვეთებით, ღვინოც ზეცაში ადის, მიუხედავად იმისა, რომ მიწაზე ეცემა, როგორც საგრძნობი ქმედება და სინამდვილე. მაშასადამე, ესმის თუ არა ღმერთს მოკვდავთა ლოცვა? სცემს თუ არა პასუხს, როგორც ებრაული თქმულება გვაუწყებს, ცალსახად, გასაგონი ხმით? არის თუ არა თქვენი ჰიმნები და ლოცვები, თქვენი რელიგიური დოგმები და ცერემონიები საერთოდ იგივე აზრის და მნიშვნელობის, რა აზრიც ჰქონდა ძველი ხალხების მსხვერპლშეწირვას? თუ ყურადღებით და კარგად დავაკვირდებით, საკუთარ თვალში დირეს ვერ ვხედავთ და წარმართთა თვალში ბეწვსაც კი ვამჩნევთ. სწორედ ასევე, ღმერთებიც იგივე სახით ტკბებიან შეთავაზებული საკვებით, როგორც ღვინო აღწევს ზეცას ანუ ეს არც სინამდვილეში ხდება და არც ფიზიკურად, ისინი არ ტკბებიან საკვებით, რადგან მათი არსებობა მხოლოდ აბსტრაქტული და იდეალისტურია ანუ წარმოსახვითი და მათ მიერ საკვების მიღებაც აბსტრაქტულია. ფაქტობრივი, მატერიალური ტკბობა მხოლოდ მათ ხვდებათ წილად, ვინც მსხვერპლშეწირვას ატარებს, უპირველეს ყოვლისა მღვდლებს. მაშასადამე, რადგან ღმერთების ნაცვლად და მათი სახელით მღვდლები ჭამენ, საუკეთესო საკვები და გემრიელი ნაჭრებიც, რაც, ბუნებრივია, ღმერთების წილია, აგრეთვე, სამღვდლოდ ან სულიერ საჭმელად ისევე, როგორც გემრიელ საკვებად იწოდება. ერთ უბრალო გერმანულ ანდაზაში, რომელის უბრალოებაც მის სიმართლეშია, „ჭამა და სმა სხეულსა და სულს აერთიანებს,“ ეს არამხოლოდ სხეულსა და სულს, არამედ ღმერთსა და ადამიანს, მე და შენ-საც აერთიანებს. მსგავსად ამისა, ბერძნები და რომაელები არ ივიწყებდნენ მათ კეთილისმყოფელებს, რომლებიც ფიზიკურად არ ესწრებოდნენ სუფრას ისევე, როგორც მათ მეგობრებს, ორივე სქესისას, თავიანთი ქეიფისა და ბაქჰანალიის (გავრც. ვაკხანალია) დროს, როდესაც ისინი სვამდნენ საკუთარი ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობისთვის, იმისთვის, რომ ახლობლებთან სიახლოვე ეგრძნოთ, მიუხედავად სივრცობრივი დაშორებისა, მაშასადამე, როდესაც ისინი დალევას აპირებდნენ, პირველ და ბოლო სასმისით ღმერთს ადიდებდნენ, ღვინოს მოასხურებდნენ ყველა ხელსაყრელ შემთხვევაში და დარწმუნდებოდნენ, რომ სხვამაც დალია, თუმცა აქ მხოლოდ ყველაზე კეთილშობილურ დეტალზე ვისაუბრებთ. თუმცა, ეს ღვინის მოსხურება — როგორც ნათქვამია, ღვინოს მიწაზე ან სხვაგან მოასხამდნენ, რადგან ისინი ფიზიკურად თვალსაჩინოები არ იყვნენ, ღმერთებს არ ჰქონდათ ანატომიური, ფიზიოლოგიური ხახა და მუცელი — ეს იმისთვის კეთდებოდა, რომ დაედასტურებინათ თავიანთი სისხლით ნათესაობა ღმერთებთან და ერთიანად ეგრძნოთ მათთან თავი, რადგან „ღვინო ერთნაირად აღაგზნებს ადამიანებსაც და ღმერთებსაც,“ მიუხედავად იმ პოეტური განსხვავებისა, რაც ადამიანის სისხლსა და ღმერთების მისტიკურ სითხეს შორის არის. ამგვარად, ბერძნებისთვის ღვინის მოსხმა და მოპკურება გამწმენდი მსხვერპლშეწირვის სიმბოლო იყო, ეს აღნიშნავდა გარკვეული შეთანხმების განწმენდას, ბოლოს, უდიდეს შემთხვევაში, თავად შეთანხმებას. მსგავსად ამისა, ებრაელებშიც, ისევე როგორც ბერძნებში, ეს რიტუალი შეთანხმების მიღწევის ტოლფასი იყო. ხალხები და ინდივიდები ბარბაროსთა შორის თავად ურევდნენ ღვინოს საკუთარ სისხლთან, როდესაც რაიმე შეთანხმებას დებდნენ — რომაელებმა ამ სასმელისთვის სიტყვაც კი მოიგონეს assiratum, რაც assir-სგან ანუ სისხლისგან გამომდინარეობს — ან ისინი საკუთარ სისხლს ღვინის გარეშე სვამდნენ იმისთვის, რომ აღენიშნათ და ამ გზით ეფექტიანი გაეხადათ მათი კავშირი სიცოცხლეში და სიკვდილში, როგორც ერთი სისხლის მქონე არსებების, აგრეთვე, ერთი ნებისა და სურვილისა იმისთვის, რომ, თითქოს, იძულებით გაეძლიერებინათ ბუნებრივი სისხლით ნათესაობა ან ხელოვნურად სისხლით დანათესავებულიყვნენ. ებრაელებისთვისაც საღვთო აღთქმა სისხლით არის განწმენდილი, თუ ადამიანის სისხლით არა, ხარის სისხლით. თუ სისხლით არა, რომელსაც სვამენ, მაშინ სისხლის მოპკურებით ადამიანებზე და საკურთხეველზე. თუ სისხლის მოპკურების და მოსხმის რიტუალით გვსურს, ამომწურავად ავხსნათ მსხვერპლშეწირვის მნიშვნელობა, რაც ფაქტობრივად ნიშნავს, რომ ის ვინც შეთანხმებას დაარღვევს, უნდა მოიკლას, როგორც სამსხვერპლო ცხოველი, ან ის, რომ სამსხვერპლო ცხოველის სისხლი ადამიანის სისხლს წარმოადგენს, რომელიც უფლისთვის უნდა შეიწიროს, მაშინ, ფაქტობრივად, უდიდეს წინააღმდეგობაში მოვდივარ ღმერთის არსთან. ღმერთები განრისხდებიან, თუმცა მათ აგრეთვე უყვართ, ისინი სჯიან, მაგრამ აგრეთვე ასაჩუქრებენ, ისინი კლავენ, მაგრამ აგრეთვე აცოცხლებენ. მხოლოდ ბოროტი, მრისხანე, მკვლელი ღმერთი ზეიმობს მოკლული მსხვერპლის სისხლით მაშინ, როცა კეთილი ღმერთი, ღმერთი, რომელიც ერთიანია ადამიანთან, ღმერთი, რომელიც სიცოცხლეს იძლევა, ზეიმობს საკვებით. სისხლი, სიკვდილი, გამოსყიდვის ნიშანია მაშინ, როცა გამოსყიდვის მიზანი საკვები და სიცოცხლეა. ამგვარად, „აღთქმის მარილი“ „აღთქმის სისხლს“ წარმოადგენს. მას შემდეგ, რაც მოსემ ხალხს სისხლი აპკურა, ღვთის მთაზე ავიდა უძველეს და რჩეულ ებრაელ ხალხთან ერთად და „მათ იხილეს ისრაელის ღმერთი და რადგან მათ იხილეს ღმერთი, ჭამეს და სვეს“ ანუ ნაცვლად იმისა, რომ დახოცილიყვნენ ამ ხილვის შედეგად, მათ გაიხარეს საკვებით და სიცოცხლით. შპეგელის მიხედვით ვენდიდადის მესამე ფარგადში ნათქვამია: „საკვებით ცოცხლობს მთელი მიწიერი სამყარო, მის გარეშე დაიღუპება“. Bios ბერძნულად, vita ლათინურად, ასე აღინიშნება არამხოლოდ სიცოცხლე, არამედ სიცოცხლის საშუალებებიც, საკვები საშუალებებიც და სიცოცხლის სახეობებიც, რომლებიც ამით არიან განპირობებულნი, როგორც ეს გერმანულ გამონათქვამშია: რითი ვცოცხლობთ და რითი ვსაზრდოობთ. დემეტრა არის ის, ვინც საზრდოსაც გვაძლევს და სიცოცხლესაც. ძველ აღთქმაშიც საკვების მიღება, ჭამა უბრალოდ სიცოცხლეს აღნიშნავს. ამიტომაც, კერპების და ხელთქმნილი, მკვდარი ღმერთების მიმართ ნათქვამია: „ისინი ვერ ხედავენ, მათ არ ესმით და ისინი არ ჭამენ“. ჭამა, აგრეთვე, ნიშანია ჭეშმარიტი, ცოცხალი ღმერთისა. თუმცაღა, ღმერთები არ ჭამენ ყველაფერს განურჩევლად და დაუწუნებლად, პირიქით, ღმერთი იმას ჭამს, რაც თავად არის, რაც მისი შესაფერისია, რასაც მისი ხასიათი, მისი საწყისი აქვს. ამგვარად, მამრი ღვთაება მამრ, ხოლო მდედრი ღვთაება მდედრ ცხოველს ჭამს, მარადიული ქალწული — დეკეულს და ა.შ. უპირველს ყოვლისა, მაშასადამე, ებრაელთა ღმერთის საჭმელი არ არის ყველას საჭმელი, არამედ რჩეულია, რადგან ისინი რჩეული ხალხია. „არანაირი ქვეწარმავალი“ — ამბობს ებრაელთა ღმერთი ლუთერის თარგმანის თანახმად, — „არ უნდა ჭამო. ის უნდა გეზიზღებოდეს. არ შეაზიზღო შენს სულს და არ წაბილწო, არ დაიმცირო საკუთარი თავი. რადგან მე ვარ ღმერთი უფალი შენი. მაშასადამე, შენ უნდა განწმინდო საკუთარი თავი, უნდა იყო წმინდა, რადგან მე ვარ წმინდა და არ უნდა დაიბინძურო სული ნებისმიერი ქვეწარმავლით, რაც კი დედამიწაზე დაცოცავს.“ შენ უნდა იყო წმინდა, რადგან მე ვარ წმინდა ანუ საკუთარი თავი არ უნდა წაბილწო, რადგან მე ვარ სუფთა: რადგან სიტყვას „წმინდას“ აქ აქვს ის მნიშვნელობა, რაზეც კონტექსტი ნათლად მიუთითებს. არ უნდა წაბილწო საკუთარი თავი იმით, რაც მე ავკრძალე, ნიშნავს, სხვას არაფერს თუ არა: არ ჭამო ის, რასაც მე არ ვჭამ, რასაც ვერიდები, რითაც თავს არ ვიბილწავ. მაგრამ, რატომ არ უნდა ჭამონ ის, რაც უწმინდურია? რადგან ადამიანი არის ის, რასაც ის ჭამს. თუ რაიმე საზიზღარს ჭამს, თვითონ ხდება საზიზღარი. და განა მართლაც ასე არ არის? თუ ადამიანი რაიმე საზიზღრობას და საძაგლობას ჭამს, თვითონაც ზიზღის ობიექტი არ ხდება ჩვენთვის? განა ებრაელები წარმართების დასაცინი და ზიზღის ობიექტები არ გახდნენ, როდესაც უარი თქვეს იმ საჭმელზე, რაც წარმართებს უყვარდათ? სინეზი ამბობს: „სუფრა წმინდაა, რადგან სიყვარულისა და სტუმართმოყვარეობის ღმერთს მასზე თაყვანს სცემენ“. ამის საპირისპირო აზრით, სიძულვილისა და მტრობის ღმერთის თაყვანისცემა იქ არ ხდება, სადაც საერთო სუფრა არ არსებობს? მაგრამ, განა ამ აზრში სიძულვილი არ ძევს: ვინც არ ჭამს იმას, რასაც ჩვენ ვჭამთ, აგრეთვე, არ არის ის, ვინც ჩვენ ვართ? დიახ! ადამიანი არის ის, რასაც ჭამს. მაგრამ იგი არამხოლოდ საყლაპავი მილის მეშვეობით ჭამს. იგი ტრაქეის მეშვეობითაც იკვებება, რაც უფრო მაღალი რანგისაა, ვიდრე საყლაპავი. ჰაერის ჭამა-სმა სუნთქვას ნიშნავს. ამ მიზეზის გამო ძველი ხალხი ჰაერს საკვებს და საზრდოს უწოდებდა და სავსებით სწორიც იყო, რადგან მხოლოდ ჰაერის მონაწილეობით, ჟანგბადთან ერთად გარდაიქმნება საჭმელი არტერიულ სისხლად. მაგრამ, ვინ არ იცის, რამდენად დამოკიდებულია ადამიანის ბუნების არსებობა და საწყისი სისხლის ამ ეთერულ ნაზავზე? ვინ უარყოფს, რომ „წმინდა ყოფიერება“ და „წმინდა აზროვნება“ მხოლოდ წმინდა ჰაერზეა დამოკიდებული და მისი შეწყვეტით შეწყდება სიცოცხლეც და ცნობიერებაც? მაგრამ ადამიანი არამხოლოდ ტრაქეით იკვებება. ის აგრეთვე საკუთარი გრძნობებითაც იკვებება, განსაკუთრებით მხედველობითა და სმენით. ამგვარი კვების თვალსაჩინო გამოხატულებაა „თვალებით ჭამა“, „თვალებით სმა“ ისევე, როგორც ბერძნებს და გერმანელებს აქვთ გამოთქმა Ohrenschmaus [ყურებით ჭამა]. აგრეთვე ებრაელებსაც აქვთ „რძესა და თაფლივით ტკბილი ენა“, რაც გამოხატავს სიტყვების, საუბრის, მცნებების „ჭამას“, „შთანთქმას“. ადამიანი განსაკუთრებით სიყვარულის საგანს „შთანთქამს“ და ამას მთელი მისი გრძნობებით აკეთებს. მართალია, ჩვენ არ გვიყვარს ის, რასაც ვჭამთ და არ ვჭამთ იმას, ყოველ შემთხვევაში ფორმალურად, რაც გვიყვარს. ვინაიდან, რასაც ვჭამთ, ნადგურდება, მაშასადამე, სიყვარული წინააღმდეგობაში იქნება თავის თავთან, თუ საყვარელი საგანი განადგურდება. მიუხედავად ამისა, მას შეუძლია ან ისურვებდა ამის მოხმარებას — რადგან საგანი მისთვის მადის აღმძვრელია — თუ ამ საგანთან ერთად საკუთარ თავსაც გაანადგურებდა. სწორედ ამ მიზეზის გამო სიყვარული არ გადადგამდა ნაბიჯს გულითადი მოწონებიდან უგულო მოქმედებამდე, გრძნობიდან — ღეჭვასა და ყლაპვაზე. ქრისტიანული ღვთისმეტყველება იმ შეგნებამდე მივიდა, რომ არსებობს განსხვავება ფიზიკურ და სიმბოლურ ჭამას შორის, ამ გაგებით, ღვთის სხეულით ტკბობა სიტყვიერად ხდება და არა ხორციელად. ფაქტობრივად, არსებობს განსხვავება ჩვეულებრივ ჭამასა და სიყვარულით ჭამას შორის. სიყვარული არ არის ვულგარული, ხორციელი, არამედ ნატიფი და მეტაფორული ჭამაა. ლათინურად კოცნა პირის მოკუმვაა. ბერძნულად სიყვარული და კოცნა ერთი და იგივე სიტყვაა: philein, ხოლო გერმანულად სიყვარულით კოცნა, უპირველეს ყოვლისა, გულს ნიშნავს. თუ სიყვარული ჭამაა და საყვარელი ის არის, რასაც ის ჭამს, მაშინ წინადადებას — ადამიანი არის ის, რასაც ჭამს, — თავისთავად ღვთაებრივი სიყვარულის ძალა აქვს. თუმცაღა, ადამიანი არამხოლოდ საკუთარი გრძნობებით იკვებება. ის ჭამს და ინელებს — რა არის ჭამა მონელების გარეშე? — საკუთარი ტვინით, აზროვნების ორგანოთი. ტვინი კუჭია, გრძნობების მომნელებელი ორგანო, მათ შორის გემოვნების გრძნობისა, რომელიც უპირველეს ყოვლისა გვაინტერესებს ღმერთისა და ადამიანის საერთო სუფრასთან თანაზიარობის თვალსაზრისით. გემო, რომლის მონელებაც ტვინის მეშვეობით ხდება, გაირჩევა და გაიაზრება, ეს ტვინისა და გემოვნების ნერვების კომუნიკაციით ხდება, მეტაფორული, ალუზიური გემოა, რომელიც, მართალია, გერმანულში მხოლოდ ესთეტიკურ გემოს აღნიშნავს, მაგრამ სხვა ენებში გემოვნებასაც გამოხატავს (აზროვნება, განსჯა, სიბრძნე), რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გემო არამხოლოდ ენის საკითხია, არამედ ტვინისაც, რომ საჭმელი არამხოლოდ ფიზიკურია, არამედ მენტალურიც და, შესაბამისად, ადამიანი არამხოლოდ კუჭით ითვისებს საკვებს, არამედ — თავითაც. სწორედ ამ მიზეზით მარილი აღნიშნავს მარილს, რომლის გარეშეც, როგორც პლინიუსი ამბობს, ადამიანს არ შეუძლია წარუძღვეს ადამიანურ ცხოვრებას, რომლის გარეშე საკვები უგემური და გამოუსადეგარია, როგორც მარილი, რომლის გარეშე ადამიანი თავისთავად, მისი ქმედება და სიტყვა უსიამოვნო, უგუნური და ვულგარულია ისევე, როგორც მისი ჭკუა, გაგება და სული. მაგრამ, თუ მარილი სისხლში არ არის, ის ვერც ტვინში იქნება. „ფოსფორის გარეშე აზრი არ აქვს“ და მარილის გარეშე კი — ჭკუა და ბრწყინვალება. ჰომეროსი საჭმელსა და ღვინოს „ძალას და ძალაუფლებას“ უწოდებს, ხოლო ქერისა და ხორბლის ფქვილს — „ადამიანის ტვინს“ იმისთვის, რომ აჩვენოს, რამდენად ღრმა ზეგავლენა აქვს საკვებს ჩვენზე. ის ამბობს რომ, მართალია, საკვები და სასმელი ჩვენს კუჭს ავსებენ, მაგრამ აგრეთვე ჩვენს სულსაც და გულსაც. მსგავსად ამისა, ძველი აღთქმაშიც საუბარია: „მუცლის დანაყრებასა“ და „სულის დანაყრებაზე“ და ეს ორი, სოლომონის თქმით, ერთმანეთისგან განსხვავდება,: „კეთილშობილი ადამიანი სულის დასანაყრებლად ჭამს, ხოლო ცოდვილი და უღმერთო მუცლისთვის“, როგორც ამას ლუთერი განმარტავს „არასოდეს არის საკმარისი“ ანუ გაუმაძღრობა. ისაია წინასწარმეტყველის მიხედვით, სულსაც კი სჭირდება საზრდო: „თქვენი მსახურება სულის საზრდოს ემსახურება.“ რადგან არამხოლოდ სხეულს სწყურია და შია, არამედ სულსაც, ისიც იღებს საკვებს და სასმელს, სწორედ ამ მიზეზის გამო ზრუნავს ადამიანი შიმშილზე და წყურვილზე, საჭმელზე და სასმელზე, რომელიც სინამდვილეში არ იჭმევა და ისმევა, მაგრამ ადამიანის არსში გარდაიქმნება და ეს ხდება სხვა ორგანოებითა და გზებით, არა იმ გზებით, რა გზითაც საჭმელი და სასმელი გარდაიქმნება. ამიტომ, საკვები არამხოლოდ ადამიანის სხეულის არსია, არამედ მისი ენის საფუძველსაც წარმოადგენს. რამდენად ცარიელი, ნაკლული და უძლური იქნებოდა ენა, რომ სიტყვებისა და კონცეფციების კონსტრუირებისას პირს მხოლოდ სუნთქვისა და მეტყველების ორგანოდ მიეღო მონაწილეობა და არა როგორც ჭამის ორგანოდ. მაგალითად, იმაზე კარგად რა შეიძლება უწოდო ხელმწიფეს, ვიდრე კაციჭამია, Demoboros, როგორც აქილევსმა უწოდა აგამენონს, ან მსაჯულს უწოდო ქრთამიჭამია? როგორც ეს ჰესიოდმა გააკეთა? მაშინაც კი, როდესაც ადამიანი ციკლოპიდან „პოლიტიკურ ცხოველამდე“ ვითარდება თავს არ ანებებს „ჭამის ცხოველურ ფუნქციას“, მხოლოდ მისი საკვები ობიექტი იცვლება, ადრე თუ კაციჭამია იყო, ახლა ხალხიჭამიაა, არისტოფანეს ცერცვის ან ლეღვის მჭამელები და სიკოფანტები ანუ პოლიტიკური ჯაშუშები და ინტრიგნები იყვნენ, ნაცვლად რკოს მჭამელებისა. მაგრამ რა კავშირი აქვს საკვებს ადამიანის შინაგან არსთან? ეს საკითხი იმ ფაქტიდან გამომდინარეობს, რომ ადამიანი თვითცნობიერია, რომ ის თავისი თავისთვისაც საგანია. ადამიანი არამხოლოდ სხვას ჭამს, არამედ საკუთარ თავსაც, საკუთარ ხორცსაც, როგორც ებრაელები ამბობენ, საკუთარ გულსაც, როგორც ბერძნები ამბობენ, გამომდინარე უბედურებიდან და მწუხარებიდან. „საკუთარი გულის ღრღნა“ როგორც ამას ჰომეროსი ამბობს. „შეჭამა საკუთარი თავი“, ამბობს პლატიუსი Truculentus-ში. „ნუ შეიჭამ გულს!“ არსებობს ასეთი ანდაზა ან გამოთქმა პითაგორელთა შორის. მაგრამ საკუთარი გულისა და თავის ჭამა არამხოლოდ მეტაფორული და პოეტური გამოთქმებია. ეს საკუთარი თავის ფიზიოლოგიური მოხმარებაცაა. ადამიანი შიმშილის დროს საკუთარ თავს მოიხმარს, რადგან სხვა საკვები არ არსებობს, მიუხედავად ამისა ადამიანი ჰაერით მაინც იკვებება და ჟანგბადს მოიხმარს ჰაერიდან მანამ, სანამ ცოცხლობს. მაშინაც კი, თუ ის საჭმელს არ ჭამს, მაინც იკვებება სხვა გზებით, მაშინაც კი თუ არ შია, მას სხვა რაღაცეები შია (სურვილები, ძალაუფლება). მაგრამ, ვინც თავის თავს ჭამს, ის კაციჭამიაა, anthropophagos, საკუთარი თავის მიმართ. ის კანიბალიც არის საკუთარი თავის მიართ. ყველა ადამიანი პირდაპირ თუ არაპირდაპირ anthropophagos-ია: ჩვენ ცხოველების და მცენარეების იმ ნაწილებს ვჭამთ და ვინელებთ, რაც ჩვენი ტოლფასია, ჩვენთვის არსობრივია, რაც შესაძლოა უშუალოდ ადამიანის სისხლი და ხორცი გახდეს. „საკვები“ — ამბობს მოლეშოტი Physiology of Metabolic Interaction-ში — „ყველა იმ ორგანული თუ არაორგანული კომპონენტისგან შედგება, რასაც ჩვენი სისხლი შეიცავს ან მონელების მეშვეობით ამგვარად გარდაქმნის“. ჩვენი პირველი ბუნებრივი კვება ამ საკვების მიმართ ამ იდუმალების გრძნობადი კონცეფციის გამოვლინებაა. ეს არის ადამიანის სისხლი დედის სხეულში, ადამიანის რძე, მაშასადამე, გარე სითხეა, — რაც უშუალოდ ადამიანის სისხლის სხვა ფორმაა — მაგრამ დედის რაობისა და საკუთარი რაობის, რადგან, ცხადია, ჩვენც ამ დონეზე ვართ სითხის, წყლის, არასრულყოფილი, მაგრამ მაინც, ჩონჩხის მქონე არსებები. ამგვარად, არსების ბუნება საკვების ბუნებასთან ერთიანია, ცხოველის ან ადამიანის თვითმყოფადობა ერთიანია ძირითადი, არქეტიპური საკვების — რძის თვითმყოფადობასთან. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა სახის რძეს საერთო შემადგენლობა აქვს, ისინი ერთმანეთისგან მაინც ძალიან განსხვავდებიან, არამხოლოდ როგორც სხვადასხვა სახეობის რძე, არამედ ყოველ ქალს განსხვავებული, მისთვის დამახასიათებელი რძე აქვს. მაშასადამე, ბავშვი, რომელიც დედის რძეს სვამს და ძუძუს წოვს, რძეში არსებულ სისხლს იღებს, რაც დედის არსია — „გადაჭარბებული არ იქნება, თუ ვიტყვით,“ — ამბობს მალშოტი Lehre der Nahrungsmittel-ში — „რომ დედის არსი ბავშვს რძის საშუალებით გადაეცემა“ — თავისთავში. ის არის ის, რასაც ჭამს და რასაც ჭამს, არის ის: ამგვარად, ბავშვი anthropophagos-ია. მაგრამ ეს კანიბალიზმი, ეს ერთიანობა ბავშვისა დედასთან, სუბიექტისა და ობიექტისა, კმაყოფილებისა და კმაყოფილების საგნისა, არ ქრება მაშინ, როდესაც ადამიანი დედის რძის ნაცვლად მცენარეულ და ცხოველურ საკვებზე გადადის, ახლა უბრალოდ განსხვავებული, გაშუალებული და გართულებულია ადამიანის შრომითა და კბილებით, რაც ორგანიზმის განვითარებას და ცვლილებებს შეესაბამება, მყარი და თხევადი, სასმელი და საჭმელი, რაც რძეშია კომბინირებული. მხოლოდ ბარბაროსმა, მცოდნემ თუ არმცოდნემ, არაფერი უწყის კავშირის შესახებ და გამოთქმაში — „ადამიანი არის ის, რასაც ჭამს“ — მხოლოდ ფორმალურ მნიშვნელობას პოულობს, ფაქტობრივ კანიბალიზმსა და მსხვერპლშეწირვას. მაგრამ როგორც კი ადამიანი კულტურულ დონეზე მაღლდება — გარდა იმ მომენტებისა, როდესაც ცრურწმენების, შიშის ან სიძულვილის გზით კვლავ უკან, ბარბარიზმში, ვარდება — ის ადამიანის ხორცს მაგიდაზე, როგორც საკურთხეველზე, პურად და ცხოველის ხორცად აქცევს, ადამიანის სისხლს, „ღვინის და ზეთისხილის სისხლად“, წყლად, რძედ, თაფლად თუ სხვა სითხეებად, რადგან მან, გონების თუ არა, გრძნობის დონეზე მაინც იცის მათი შედეგის შესახებ და ადამიანის სისხლსა და ხორცს ცხოველის, მცენარის და სხვა საკვების, რაც ადამიანის კარგად ყოფნისთვისაა აუცილებელი, სახით ჭამს და იხმობს ღმერთებს მონანიებისთვის.
ბლოგი
როდესაც თვალ-ყურს ვადევნებს თანამედროვე „იოგას სამყაროში" აზრებისა და სიბრძნეების ფრქვევისა პროცესს, შთაბეჭდილება მრჩება, რომ ზედაპირული ფრაზებით დაკმაყოფილების ტენდენცია შეინიშნება. ამგვარად საქმის ვითარება ასეთია, თუ კი რაიმე ძველინდურ ციტატას ან სწავლების მაგვარ აფორიზმს გადააწყდებიან, მაშინვე აიტაცებენ და იოგას მიაწერენ. ვერ წარმოუდგენიათ, რომ სხვადასხვა კატეგორიებია. მართალია, ზოგადად ინდურ სისტემებს საერთო აქვთ ერთანეთთან, მაგრამ მათი ინდივიდუალური გარჩევა იქ იწყება, სადაც მათ შორის განსხვავებებს ვხედავთ. ვერ წარმოუდგენიათ, რომ არათუ სხვადასხვა სკოლები აკრიტიკებდნენ ერთნანეთს, არამედ იოგა, როგორც ასეთი, ერთიანი სისტემა არ ყოფილა იმ თვალსაზრისით, რომ ახალ მიმდინარეობას თავისი წინამორბედი უყოყანოდ მიეღოს და არ გაეკრიტიკებინოს. ჩვენ ვართ ის, რასაც ვჭამთო, ამბობენ და ამ ფრაზას იოგებს მიაწერენ. ვეცადე მომეძია წყარო, თუ რომელი ინდური სისტემის სულისკვეთებას იზიარებდა ეს ფრაზა და ერთ მადგანს გადავხედე. ეს არის ტაიტირია უპანიშადი. სანამ ფრაგმენტის თარგმანს შემოგთავაზებთ,მინდა აღვნიშნო, რომ იოგა სუტრაში საერთოდ არაფერია განსაზღვრული საკვებთან მიმართებაში. ამგვარი განსაზღვრებიი ვალდებულება არც „ბჰაგავად გიტაშია". ხოლო „ჰათჰა იოგა პრადიპიკაში" ჩამოთვლილია, რეკომენდებული და აკრძალული საკვები იოგებისთვის. როგორც არ უნდა იყოს. „იოგა სუტრას" ფილოსოფია სრულიად უარჰყოფს იმ მოსაზრებას, რომ ადამიანის მე არის სხეული, ბუნება და ზოგადად მატერია. მიზანია შეცნობა საკუთარი თავისა, როგორც სულისა, რომელიც განყენებულია მატერიისგან და მატერია მასზე ზეგავლენას ვერ ახდენს, მატერიასთან საკუთარი თავის გაიგივება არის ილუზია, ხოლო ამ ფილოსოფიის თანახმად ადამიანი საკუთარ თავს, როგორც საკვებს ისე შეიცნობს. ტაიტირია უპანიშადი ბრაჰმანული ეპოქის ტექსტია ძვ.წ. მე-6 საუკუნის. ის ნაწილია იაჯურვედისა. მეორე თავში ჩვენ ვკითხულობთ: «ომ. ის, ვინც უმაღლეს რეალობას იცნობს, უმაღლეს ყოფიერებას აღწევს. ამის შესახებ ნათქვამია: ის, ვინც უმაღლეს ყოფიერებას, რომელიც უმაღლესი რეალობა, ცოდნა და მუდმივობაა, იცნობს, რომელიც გულის კუნჭულშია დამალული და უმაღლეს სივრცეში, ის, ვინც ყოვლისმცოდნე რეალობასთან ერთიანია, ერთდროულად ყველა სურვილებით ტკბება. ერთიანი გონისგან იშვა სივრცე; სივრცისგან — ჰაერი; ჰაერისგან — ცეცხლი; ცეცხლისგან — წყალი; წყლისგან — მიწა; მიწისგან — მცენარეები;მცენარეებისგან — საკვები; საკვებისგან — ადამიანი. იგი, ეს ადამიანი, ნამდვილად საკვების ესენციისგან შედგება. ეს არის ნამდვილად მისი თავი, მისი მარჯვენა ფრთა (შედარებულია ფრინველთან: შევარდენი, ყანჩა ან სხვა), მისი მარცხენა ფრთა, მისი ტანი და მისი კუდი. (სხეულის ხუთი ნაწილი შეესაბამება ხუთ ელემენტს). ნამდვილად, საკვებისგან წარმოიშვება ყველა ცოცხალი არსება, ყოველივე ის, რაც დედამიწაზეა. მაშასადამე, ისინი ცოცხლობენ საკვებით, საკვებისთვის და ბოლოს კვლავ საკვებად იქცევიან. ისინი, ვინც საკვებს, როგორც უმაღლეს ყოფიერებას ეთაყვანებიან, ყოველგვარ საკვებს მიიღებენ. საკვები უძველესი ცოცხალი არსებაა და, მაშასადამე, ყველასთვის უნივერსალურ საშუალებას წარმოადგენს. საკვებისგან წარმოიშვა ყველა ქმნილება: საკვებით იშვა, საკვებით გაიზარდა. რადგან მას არსებები მიირთმევენ, ამიტომ ეწოდება საჭმელი. ნამდვილად, გარდა იმისა, რაც საკვებისგან არის შემდგარი, არსებობს სხვა „მე", რომელიც სასიცოცხლო ძალისგან შედგება. წინა ამ უკანასკნელით არის გაჯერებული. ამასაც ადამიანის ფორმა აქვს. პირველი მათგანის მეშვეობით აქვს ადამიანს ადამიანის ფორმა. ნამდვილად, პრანა მისი თავია, ვიანა მისი მარჯვენა ფრთა, აპანა მარცხენა ფრთა, აკაშა მისი სხეულია და მიწა კი მისი კუდი, საყრდენი. მე ვარ საკვები! მე ვარ საკვები! მე ვარ საკვები!» შეიძლება ასე განვსაზღვროთ: „ჩვენ ვართ ის, რასაც ვჭამთ" არ შეესაბამება იოგას სულისკვეთებას. სწორი ფორმულირება იქნებოდა — ჩვენი სხეული შედგება ნაწილობრივ იმისაგნ, რაც საკვების სახით არის მიღებული.
კვება
აშთანგა ვინიასა იოგა სრულფასოვანი ფიზიკური დატვირთვაა. ამ დროს სხეული იხვეწება, კუნთები მკვრივდება, უმჯობესდება სხეულის ტანდეგობის მდგომარეობა, სხეულის მოქნილობა და კარდიო დატვირთვის მეშვეობით, რასაც აგრეთვე მოიცავს ეს სისტემა, ძირითადად, უფრო მეტი კალორიებიც კი გაიხარჯება, ვიდრე სირბილის, პილატესის ან ფიტნესის სხვა სახეობების დროს. თუმცა, ენერგიის გახარჯვა იმაზეა დამოკიდებული, თუ რა დროს ვუთმობთ ამა თუ იმ აქტივობას და რა ინტენსივობით ვასრულებთ ვარჯიშებს. რადგან ენერგიის გახარჯვაზე ვსაუბრობთ, არ უნდა წარმოვიდგინოთ, რომ იოგა ენერგიას გვაცლის, პირიქით, პრაქტიკის შემდეგ თავს უფრო ენერგიულად ვგრძნობთ, იგი ჩვენს სასიცოცხლო ძალებს აღადგენს განსხვავებით სხვა აქტივობებისა. მაგრამ, მიუხედავად ამისა, წონის კლება მხოლოდ ვარჯიშზე არ არის დამოკიდებული, ვარჯიშს ამ პროცესში დიდი წვლილი შეაქვს, მაგრამ, ბუნებრივია, საკვები რაციონი, ასევე, მთავარი განმსაზღვრელია. ამიტომ, საქმე მხოლოდ იმაში როდი მდგომარეობს, რა სახის ვარჯიშებით დავკავდებით, კვირაში რამდენჯერ, ან რამდენი საათი დღეში. ყველა შემთხვევაში სასურველია საკვებ რაციონს მივაქციოთ ყურადღება. ძნელია, ზუსტად განვსაზღვროთ, თუ რამდენი პროცენტია ვარჯიშის წვლილი ან დიეტის წვლილი სხეულის სილამაზისა და ჯანმრთელობისკენ მიმავალ გზაზე, რადგან არსებობს სხვა კომპონენტებიც. ხშირად ამბობენ, რომ წონის კლებაში 80% დიეტაზე მოდის, ხოლო 20% — ვარჯიშზე. თუმცა, ფაქტია, რომ თუ, მაგალითად, ერთი ვარჯიშის შედეგად 700 კალორიას დავხარჯავთ, შესაძლებელია, საკვების ერთი პორციაც კი აღმოჩნდეს საკმარისი დახარჯული ენერგიის აღსადგენად, თუ ჩვენ ზედმეტ კალორიებს მივიღებთ. ასე რომ, მიუხედავად იმისა, რა სახის ვარჯიშებით ვართ დაკავებული (იოგა იქნება თუ სხვა), სრული შედეგის მიღწევა, წონის კლების სახით, რთულია საკვები რაციონის გათვალისწინების გარეშე ისევე, როგორც სხეულის დახვეწა რთულია ვარჯიშის გარეშე. ამიტომ, აშთანგა იოგას ვარჯიშები ყველასთვის და ყოველთვის რეკომენდებულია, მიუხედავად იმისა, იცავს თუ არა ადამიანი დიეტას თანამედროვე იოგა, როგორც ტანვარჯიშის სახეობა, სრულიად არ გულისხმობს რაიმე კონკრეტულ დიეტას, ვინაიდან ეს ინდივიდუალური საკითხია და ყველა აირჩევს დიეტის იმ ფორმას, რაც მისთვის მისაღები და შედეგიანია, იქნება ეს სტანდარტული დიეტა, თუ დიეტოლოგის მიერ შედგენილი.
კვება
ნიშნავს თუ არა აჰიმსა ხორცზე უარის თქმას? ქეით ჰოლკომბი | 23 მარტი 2015 ზიანის არ მიყენების პრინციპის (აჰიმსას) პრაქტიკამ ომნივორებში (ნაირ მჭამელებში) შესაძლოა დისონანსი გამოიწვიოს. ქვემოთ მოცემულია რამდენიმე იდეა, თუ როგორ უნდა შეუსაბამოთ თქვენი კვების რეჟიმი იოგას პრაქტიკას. 1990-იანებში რამდენიმე წელი გავატარე ინდოეთის ქალაქ ჩენაიში და იქ მქონდა იმის საშუალება, რომ ყოველდღე მემეცადინა იოგას დიდოსტატ ტ.კ.ვ. დესიკაჩართან. ერთ დღეს დესიკაჩარს ახალგაზრდა ფრანგი მამაკაცი ესტუმრა კონსულტაციისთვის. ის ძალიან მონდომებული იყო შეესწავლა იოგა და გადაწყვეტილი ჰქონდა ინდოეთში არაერთი თვის გატარება და ცოდნის გაღრმავება. მაგრამ მისი ჯანრთელობის მდგომარეობამ ინდოეთში ჩამოსვლის დღიდანვე დაიწყო გაუარესება. სულ რამდენიმე კვირაში მან შესამჩნევად დაიკლო წონაში, დაკარგა ფერი და დასუსტდა, რის გამოც სწავლისას კონცენტრაცია უჭირდა. დესიკაჩარმა შემოწმებისას ახალგაზრდა მისი კვების რეჟიმის შესახებაც გამოკითხა და დაინტერესდა იღებდა თუ არა იგი ხორცს. „ცხადია არა, სერ,“ — უპასუხა მან. „რატომ არის ეს „ცხადი?“ — ჩაეკითხა დესიკაჩარი. „იმიტომ რომ მსურს იოგას მასწავლებელი გავხდე.“ — უპასუხა ახალგაზრდამ,— „და ყველამ იცის, რომ იოგას მასწავლებლებმა ხორცი არ უნდა ჭამონ.“ ახალგაზრდა სტუდენტი მიიჩნევდა, რომ იოგას ბევრი მასწავლებლის და მოსწავლის შეხედულებების მიხედვით იოგა ხორცის მიღებას კრძალავს. ბევრი ადამიანი, რომლებმაც პატანჯალის იოგა-სუტრა შეისწავლეს, რომელსაც იოგას ავტორიტეტულ ტექსტად მიიჩნევენ, აჰიმსას ანუ ზიანის არ მიყენების პრინციპს ვეგეტარიანიზმთან ათანაბრებენ. ბუნებრივია, რომ ის ადამიანები, ვინც იოგას შეისწავლიან, ცდილობენ სრულყოფილად მისდიონ როგორც ცხოვრების წესს, რომელიც ორინტირებულია გაცნობიერებულ ცხოვრებასა და ფიზიკურ ბალანსზე. თუმცა იოგა სუტრა არ გავალდებულებს ვეგეტარიანელი გახდე. გაუგებრობა აჰიმსას არასწორი ინტერპრეტაციის შედეგია, რომელსაც ერთვის ის ფაქტი რომ აშშ-ში იოგას მასწავლებლების პირველ თაობას უმეტესწილად ისეთი ოსტატების მოწაფეები წარმოადგენდნენ როგორიცაა შრი დესიკაჩარი, სვამი სატჩიდანანდა, ბ.კ.ს. აიანგარი და შრი პატტაბჰი ჯოისი - რომლებიც, როგორც წესი, ინდური და ბრაჰმანული კულტურის შესაბამისად ვეგეტარიანლები იყვნენ. ასე ჩამოყალიბდა იოგას ვეგეტარიანიზმთა გაიგივების მოსაზრება იოგას თემში. თუმცა, აჰიმსას პრაქტიკა სულაც არ არის ასეთი მარტივი. შეაფასე ზიანი აჰიმსა (სუტრა II:30) პირველია პატანჯალის მიერ იოგა-სუტრას მეორე თავში წარმოდგენილი ხუთი სოციალური და გარემოზე ზრუნვის წესიდან, ანუ იამებიდან. იამა რიგით პირველია იოგას მდგომარეობის, კონცენტრაციის, სწორი აღქმის, საკუთარ თავთან კავშირის და ნაკლები ტანჯვის მიღების რვა კატეგორიიდან. იამა ხუთი კომპონენტისგან შედგება: აჰიმსა (ზიანის არ მიყენება), სატია (სიმართლე, რომელიც არავის აზიანებს), ასტეია (მითვისებისგან თავის შეკავება), ბრაჰმაჩარია (სწორი ურთიერთობები და ზომიერება), და აპარიგრაჰა (მხოლოდ იმის მიღება, რაც საჭირო და მიზანშეწონილია). სტუდენტებთან საუბრისას ხშირად აღვნიშნავ, რომ ეს მითითებები გვეხმარება განვასხვავოთ მუდამ ცვალებადი და დროებითი იმისგან, რასაც პატანჯალი ადამიანის წმინდა, სრულყოფილ, უცვლელ და მარადიულ ნაწილს უწოდებს. ამ ორის გამიჯვნის შემთხვევაში, ჩვენ შეგვიძლია ვიმოქმედოთ ჩვენი ავთენტური შინაგანი მე-დან გამომდინარე (გონების ნაცვლად) და, შესაბამისად, ნაკლებად დავიტანჯოთ. რაც შეეხება ახალგაზრდა ფრანგ სტუდენტს, დესიკაჩარმა მას თვალებში შეხედა და ჰკითხა, „გიფიქრია იმ ზიანზე, რასაც საკუთარ თავს აყენებ ხორცის ჭამისგან თავის შეკავებით?“. მან ასევე თქვა რომ ეს ახალგაზრდა არ იღებდა მისი სხეულის ტიპისთვის საჭირო საკვებ ნივთიერებებს და ინდური ვეგეტარიანული კვება მას ხელს კი არ უწყობდა, არამედ ზიანს აყენებდა. შემდეგ მან ახალგაზრდას ურჩია სასწრაფოდ მიეღო ცოტაოდენი ქათამი ან თევზი და დღეში საკვების მინიმუმ ორი ულუფა. გაითვალისწინე საკუთარი თავი ცხადია დესიკაჩარს ის არ უთქვამს, რომ ყველა ვინც ვეგეტარიანელია ზიანს აყენებს საკუთარ თავს - დესიკაჩარი თავად გახლავთ ვეგეტარიანელი - თუმცა ამ კონკრეტული სტუდენტისთვის ვეგეტარიანიზმი არ იყო ოპტიმალური და ყველაზე სასარგებლო კვების რეჟიმი. აჰიმსას პრაქტიკისას ზიანის არ მიყენება საკუთარ თავზეც უნდა ვრცელდებოდეს, რაშიც ასევე მოიაზრება ჩვენი ურთიერთობები სხვებთან და საქმე, რითიც ვართ დაკავებული. მიუხედავად იმისა, რომ იოგა-სუტრა უნივერსალური მოძღვრებაა, ის ნებისმიერ ინდივიდს შეიძლება მოერგოს. ამ „გამოსავალის“ შეთავაზების შემდეგ, დესიკაჩარმა ასევე განიხილა ხშირად უგულვებელყოფილი და არასწორად აღქმული მომდევნო სუტრა, რომელიც მოსდევს აჰიმსას და იამებს II.31-ში: II.31 ჯატი დესა კალა სამაია ანავიკჩინნა სარვაბჰაუმა მაჰავრატამ ამ სუტრაში პატანჯალი განიხილავს იმას, რომ სულ რამდენიმე ადამიანმა (სარვაბჰაუმა) შეძლო „დიდი ფიცის“ (მაჰავრატამ) დადება და ხუთივე იამას უწყვეტი პრაქტიკა (ვიკჩინნა), თუმცა, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ეს მითითებები ყველა ჩვენგანმა გაითავისოს და გამოიყენოს ამჟამინდელ საქმიანობაში (ჯატი), საცხოვრისში (დესა), დღის, თვის ან წელიწადის მონაკვეთში (კალა) და გარემოებაში (სამაია). მაგალითისთვის, თუ ადამიანი რომელიც სარჩოს (ჯატი) თევზაობით შოულობს და მტკიცედ მისდევს იამას II.30 სუტრას გათვალისწინების გარეშე, ის ვერ შეძლებს აჰიმსას პრაქტიკას მისი საქმიანობისთვის თავის დანებების გარეშე, რაც მას და მის ოჯახს შემოსავლის გარეშე დატოვებს და ზიანს მიაყენებს. ასევე, თუ ისეთ ადგილას (დესა) ცხოვრობ სადაც ახალი ბოსტნეული მთელი წლის განმავლობაში არ არის ხელმისაწვდომი, შესაძლოა შენი ჯანმრთელობისთვის უმჯობესი იყოს, თუ კვების რეჟიმს ხორცით გაამდიდრებ. ამასთან, წელიწადის კონკრეტულ მონაკვეთში (კალა) ხორცის მიღება შესაძლოა უფრო სასარგებლო იყოს ორგანიზმისთვის, ან როგორც ახალგაზრდა ფრანგი მამაკაცის შემთხვევაში მოხდა, მისმა გარემოებამ (სამაია) აჩვენა, რომ ხორცის მიღება მისი კეთილდღეობისთვის ნაკლებად საზიანო არჩევანი იყო. მოერგე არსებულ გარემოებას ეს პრინციპი მე საკუთარ თავზე გამოვცადე. 10 წელიწადზე დიდხანს ოვო-ლაქტო ვეგეტარიანელი ვიყავი, როცა მესამე ბავშვზე დავორსულდი. მოულოდნელად საქონლის ხორცის ჭამის მოთხოვნილება გამიჩნდა. რამდენიმე კვირის განმავლობაში ვებრძოდი საკუთარ თავს, იმიტომ რომ ხორცის ჭამა ჩემს პრინციპებს ეწინააღმდეგებოდა. თავდაპირველად ვეგეტარიანელი მაშინ გავხდი, როცა გავიგე, თუ რა ზიანი მოაქვს გარემოსთვის ზომაზე მეტ თევზის ჭერას და ქარხნების მიერ თევზსაჭერი ბადეების გამოყენებას, მეცხოველეობით გამოწვეულ მიწისა და წყლის რესურსების შემცირებას და სათბურის ეფექტს. მე მოვიძიე ყველაზე ორგანული და ბუნებრივ და ჰუმანურ პირობებში გაზრდილი საქონლის ხორცი და ნახევარი ჰამბურგერი შევჭამე. მომდევნო პრენატალურ შემოწმებაზე ექიმმა გამაფრთხილა, რომ მიღებული რკინის დანამატების მიუხედავად ძალიან ანემიური ვიყავი და მირჩია საქონლის ხორცი უფრო ხშირად მიმეღო, რამაც დაადასტურა, რომ ხორცის მოთხოვნილება მიმანიშნებდა ჩემი ორგანიზმის საჭიროებებზე და თავის შეკავებით საკუთარ თავს (და სავარაუდოდ ბავშვსაც) ზიანს ვაყენებდი. რაც შეეხება კვებას და აჰიმსას პრაქტიკას, სავსებით შესაძლებელია მიიღო ხორცი და ამავდროულად იოგა-სუტრას ერთგული დარჩე. შენთვის შეიძლება სწორი მიდგომა აღმოჩნდეს ხორცის მხოლოდ კვირის ან წლის კონკრეტულ დღეებში მიღება. ან შესაძლოა ყურადღება მიაქციო იმას, თუ რა სახით იქნა იგი მოპოვებული. ასევე, შეგიძლია სამადლობელი ლოცვა აღავლინო იმ ცხოველისთვის რომელმაც შენი კეთილდღეობის, დაპურებისა და სიამოვნებისთვის გასწირა სიცოცხლე. საბოლოო ჯამში, სწორედ ამგვარი ცნობიერება და ყურადღება შეესაბამება ჩვენს პრაქტიკას - საკუთარ თავზე და გარშემომყოფებზე ზრუნვა, ქმედებების გაცნობიერება, და გააზრებული არჩევანის გაკეთება დაუფიქრებელი რეაგირების ნაცვლად, რასაც ხშირად მხოლოდ ზიანი მოაქვს. თუ იამას პრინციპებს საკუთარ თავთან მიმართებაში არ ვიყენებთ, როგორ უნდა მივმართოთ ისინი გარშემომყოფებისკენ? როდესაც იამას პრინციპებით ვხელმძღვანელობთ, როგორც საკუთარ თავთან, ისე სხვებთან მიმართებაში, ჩვენ ყველაზე უკეთ ვზრუნავთ საკუთარ თავზე და ვმუშაობთ პირადი ზრდისა და ტრანსფომაციის პროცესზე. აჰიმსაზე მუშაობის 4 ეტაპი დაუთმეთ ყოველდღე ცოტა დრო აჰიმსაზე მუშაობას, როგორც საკუთარ თავთან ისე სხვებთან მიმართებაში. განმარტოვდით სახლში, გაჩერებულ მანქანაში, ავტობუსში ან ექიმის მოსაცდელში და გააცნობიერეთ საკუთარი სუნთქვა. დააკვირდით და არ განსაჯოთ სუნთქვის ხარისხი და კომფორტი: სწრაფია თუ ნელი? დაძაბული თუ მძიმე? ჩუმი თუ ზედაპირული? მშვიდი თუ თანაბარი? საკუთარ თავზე (სუნთქვაზე, შეგრძნებებზე, ენერგიის დონეზე და ა.შ.) განსჯის გარეშე დაკვირვება საკუთარ თავზე ზრუნვის პირველი ეტაპია და აჰიმსას მიდგომას შინაგანი მხარისკენ მიმართავს. რამოდენიმე წუთის განმავლობაში სუნთქვაზე დაკვირვების შემდეგ მოადუნეთ მუცლის კუნთები და განაგრძეთ სუნთქვა მუცლის საშუალებით, რბილად გამოზნიქეთ მუცელი ჩასუნთქვისას და შეზნიქეთ ამოსუნთქვისას. ეცადეთ კუნთები არ დაძაბოთ. ყოველ სუნთქვასთან ერთად შეახსენეთ საკუთარ თავს რომ თქვენ კარგად გრძნობთ თავს ამ კონკრეტულ მომენტში. შესაძლოა პრობლემები გქონდეთ ან გამოწვევების წინაშე იდგეთ, მაგრამ ახლა, სწორედ ისე ხართ, როგორც უნდა იყოთ. გაიხსენეთ, რომ იოგა მიმდინარე პრაქტიკაა და პირადი ზრდის პროცესი ყოველთვის ადვილი არ არის. ახლა დაფიქრდით იმაზე თუ როგორ უნდა იყოთ უფრო კეთილი და ლმობიერი საკუთარი თავის მიმართ: ეს შეიძლება გულისხმობდეს მშვიდ გასეირნებას, დროის გატარებას ძაღლთან ან მეგობართან ერთად, ცხელი აბაზანის მიღებას. გახსოვდეთ რომ სუნთქვის და გააზრების მომენტები სიკეთისა და სინაზის პრაქტიკაა. აჰიმსას საკუთარ თავთან მიმართებაში გამოყენება და საკუთარ თავზე განსჯის გარეშე დაკვირვება საშუალებას მოგცემთ, უკეთ გაართვათ თავი პრობლემებს და გარშემომყოფებს, მეტი გაგებით მოეკიდოთ, იმ გაგებით, რომელიც საკუთარ შინაგან რესურსთან და ჭეშმარიტ, ავთენტურ მე-სთან კავშირიდან მოდის. ქეით ჰოლკომბი იოგას თერაპევტი და სან ფრანცისკოს სამკურნალო იოგის ფონდის დამფუძნებელი და დირექტორია. წყარო
კვება
„და მან იცოდა, რომ საკვები იყო ბრაჰმანი. საკვებით იბადება ყველა სულიერი არსება. საკვებით ცოცხლობენ და კვლავ საკვებად გარდაიქმნებიან“ - უპანიშადა 3.2 ყველაფერი, რასაც მივირთმევთ, ჩვენი სულის საკვებია. იოგებს სჯერათ, რომ საკვები ქმნის პრანას (სასიცოცხლო ძალას), რომელიც ასაზრდოვებს ორგანიზმს და მოაქვს სიმხნევე და ჯანმრთელობა. სწორედ ამიტომ ის არჩევანი, რომელსაც საკვებთან დაკავშირებით ვაკეთებთ, აისახება ჩვენი ცნობიერების განვითარების დონეზე. იოგას ცხოვრების წესი მოუწოდებს ვეგეტერიანული დიეტისკენ, რომელიც ხელს უწყობს სატტვას განვითარებას. სატტვა წარმოადგენს სიყვარულის, ცნობიერების, კავშირებისა და მშვიდობის განვითარების დონეს ცოცხალ არსებებში. იოგებს სჯერათ, რომ საკვები გვაკავშირებს ჩვენს ირგვლივ არსებულ სამყაროსთან, თუ ვიკვებებით სიყვარულის, კავშირისა და სიმშვიდის გრძნობის გარეშე, ჩვენი ცხოვრების სხვა ასპექტებიც ვერ განვითარდება სათნადოდ. სატტვას იდეა გამომდინარეობს აჰიმსას (ზიანის არ მიყენების) პრინციპიდან . სატტვური დიეტა გამორიცხავს ისეთ საკვებს, რომელიც ცხოველთათვის სიკვდილისა და ზიანის მიყენების შედეგად იქმნება. ამგვარი დიეტა ორიენტირებულია საკვებზე, რომელიც ჰარმონიული, ბუნებრივი მეთოდებით იზრდება და მწიფდება ბუნებაში. გარდა ამისა, საკვები სიყვარულითა და პოზიტური დამოკიდებულებით უნდა მომზადდეს. თუ მივსდევთ იოგას დიეტას, ვითარდება პრანა და ცნობიერების მაღალი დონე. გთავაზობთ რეკომენდაციებს საკვებთან დაკავშირებით, რომელიც განკუთვნილია ნებისმიერ დონეზე მყოფი იოგას პრაქტიკოსისთვის, ასევე იმ ადამიანებისთვის ვინც სწორ, ჯანმრთელ და სულიერ გზას მისდევს. საკვები, რომელიც იოგას დიეტის დროს უნდა მივირთვათ: ხილი, განსაკუთრებით ბუნებრივი სიტკბოს მქონე. ყველანაირი ბოსტნეული, გარდა ნივრის და ხახვისა. მარცვლეული, განსაკუთრებით შვრია, ხორბალი და ბრინჯი. ლობიო, ტოფუ, ოსპი, წითელი ლობიო. მცენარეული ზეთები, მაგ: სეზამის, მზესუმზირისა და ზეითუნის. თხილი, მაგრამ არა დამარილებული ან ზედმეტად მოხალული. შაქარი: ნატურალური ნედლეულისგან დამზადებული, მაგ: ნეკერჩხლის, ასევე ყავისფერი შაქარი. მცენარეული ჩაი, ლიმნის ან ცაცხვის ნაყენი. ტკბილი სანებლები, მაგ: დარიჩინი, კარდამონი, პიტნა, ბაზილიკი, რეჰანი, ჯანჯაფილი, კოჭა, კვლიავი, ცერეცო. აუცილებელია საკვების სიყვარულის გრძნობით მომზადება და მადლიერებით მიღება. საკვები, რომელიც არ უნდა მივიღოთ ან შევამციროთ რაციონში: ხორცეული და თევზეული ყველანაირი სახის, მათ შორის კვერცხი. მზა, არჯანსაღი საკვები, ხელოვნური დამატკბობლები, სოდა. ცხოველური ცხიმი, მარგარინი. შემწვარი საკვები. კონსერვირებული საკვები, გარდა ბუნებრივად დაკონსერვებული პომიდვრისა და ხილისა. თეთრი ფქვილი და შაქარი. ნიორი, ხახვი, ცხარე საკვები. ძველი ან ზედმეტად მოხარშული საკვები. მიკროტალღურად მომზადებული საკვები. ალკოჰოლი, თამბაქო, სტიმულატორები. გენეტიკურად მოდიციფიცრებული საკვები. სიჩქარეში ან უსიამოვნო გარემოში კვება. იოგას კვების მეთოდის გაზიარება აუმჯობესებს სხეულს, გონებას, სულს. მაქსიმალური შედეგისთვის საკვებთან დაკავშირებული რეკომენდაციები შეუთავსეთ ასანებს (ფიზიკურ პრქტიკას), პრანაიამას (სუნქთვით ვარჯიშებს) და მედიტაციას. ნათია კუპრავა წყარო: www.mindbodygreen.com
კვება
მედიტაცია და რელაქსაცია საუკეთესო საშუალებაა სტრესების შესაცირებლად, თავდაჯერებულობისა და კარგი ჯანმრთელობის მისაღწევად. მედიტაცია კვებისას კარგია ჭარბი წონის კლებისთვის და აქვს სხვა ბევრი დადებითი მნიშვნელობა. მისი განხორციელებისას უმჯობესია იყოთ მარტო გასაგები მიზეზების გამო. როდესაც მოგშივდებათ, მიუჯექით მაგიდას. შეისუნთქეთ ღრმად და ნელა ამოისუნთქეთ, მხოლოდ ამის შემდეგ შეუდექით საკვების მიღებას. საკვების პირში მოხვედრისთანავე გააცნობიერეთ ღეჭვის პროცესი. შეიგრძენით საკვების გემო, გააცნობიერეთ მნიშვნელობა, ნუ იჩქარებთ ამ ან სხვა მედიტაციის დროს. პროცესში აღმოაჩენთ, რომ საკვების მიღების ტემპი ნელდება და თქვენ ნაყრდებით მანამ, სანამ მთლიანად დაასრულებთ საკვებს. გახსოვდეთ, რომ თუ საკვები დაგრჩათ თეფშზე, ყველაფერი რიგზეა. შეასრულეთ ეს მედიტაცია თუნდაც დღეში ერთხელ და 14 დღის შემდეგ აღმოაჩენთ საკვების მიღებისა და რელაქსაციისადმი ახალ მიდგომას, რაც სასარგებლო იქნება თქვენთვის.
კვება
რამდენად სწორია კვების რეჟიმი? ხომ არ ვიკვებებით, როგორც სუმოისტები? როგორ იკვებებიან სუმოისტები: არ ჭამენ დილით არაფერს; სადილობისას იწყებენ ჭამას და ერთად იღებენ რამდენიმე სახის საკვებს; იძინებენ ჭამის შემდეგ 2-3 საათით; იღებენ ლუდს; იკვებებიან დღეში 1-2 ჯერ, მაგრამ როდესაც ჭამას დაიწყებენ, ერთბაშად 5-6 პორციას იღებენ; შედეგიც არ აყოვნებს და ისინი წარმატებულად აგროვებენ 150 -200 კილოგრამს 2-3 წელიწადში... მაგრამ გვინდა ეს ჩვენ? როგორ ვიკვებოთ? მივიღოთ ცოტ-ცოტა საკვები დღეში რამდენიმეჯერ, არასდროს არ მივიღოთ საკვები გადავსებამდე, ხოლო 6 საათის შემდეგ არაფერი მივიღოთ საერთოდ! აუცილებლად ვისაუზმოთ დილით! დილის საუზმე ერთერთი საშუალება კვების გადანაწილებისა დღის განმავლობაში, შესაბამისად საღამოს 6 საათის შემდეგ არ ჭამაც არ იქნება რთული. საღამოს 6 საათის შემდეგ მიღებული საკვები გარდაიქმნება ცხიმებად და არა ენერგიად სხეულისა და გონებისთვის, რაც ხელს უწყობს წონაში მომატებას. დღის პირველ ნახევარში უმჯობესია მივიღოთ ნახშირწყლები, ხოლო საღამოს ცილოვანი საკვები, ან ბოსტნეული (არავითარ შემთხვევაში ცომეული და ტკბილეული). შესაძლებელია, პირველი დღეები გაგიჭირდეთ ამგვარ რეჟიმზე გადასვლა, მაგრამ გარკვეული პერიოდის შემდეგ ორგანიზმი შეეჩვევა. ვინაიდან უმრავლესობა დღიური რაციონის დიდ ნაწილს საღამოს იღებს, დილით არ აქვთ შიმშილის შეგრძნება და შესაბამისად არც საუზმობენ. სწორი რეჟიმის შემთხვევაში კი საუზმე ორგანიზმისთვის ბუნებრივ ადგილს დაიკავებს.სითხის მიღება საღამოობით დაგეხმარებათ შიმშილის გრძნობის გადალახვაში, რაც შეიძლება პირველ დღეებში გაგიჩნდეთ (სანამ ორგანიზმი შეეგუება). შედეგად თქვენ დღითი დღე დაინახავთ სხეულის კონფიგურაციის შეცვლას, გალამაზებას, წონაში კლებას. საღამოს 6 საათიდან დილამდე სკვების არ მიღება, დაახლოებით 15 საათიანი შიმშილობა გამოდის, რა დროსაც ორგანიზმი იწმინდება, ხდება შლკების გამოყოფა და ამის დასტურია თეთრი ნადები ენაზე, რომელიც დილაობით შეიძლება გაჩნდეს. ეს კი გვმატებს ჯანმრთელობას და მხნეობას.
ჯანმრთელობა
მცენარეული ცილები ცხოველურისაგან ძირითადად განსხვავდება შეუცვლელი ამინომჟავების, კერძოდ ლიზინის, თრეონინისა და მეთიონინის ნაკლები შემცველობით. ამ ამინომჟავების ნაკლებობის გამო ვეღარ ხორციელდება მცენარეული ცილების სრული გახარჯვა ორგანიზმში ცილების სინთეზის დროს. სწორედ დაუბალანსებელ ამინომჟავურ შემადგენლობაში მდგომარეობს ვეგეტერიანული კვების საფრთხე. ეს განსაკუთრებით აისახება მოზარდის ორგანიზმზე, ბავშვებში ცილების მოთხოვნილება აღწევს 2-4 გ-ს 1კგ სხეულის მასაზე დღე-ღამის განმავლობაში. ზრდასრული ადამიანისათვის აუცილებელია 1-1,5 გ ცილა 1კგ სხეულის მასაზე. მხედველობაში გვაქვს სრულფასოვანი ცხოველური ცილები, როგორებიცაა კვერცხის ალბუმინი, რძის კაზეინი და საქონლის ხორცის ცილები, რომლებიც გამოირჩევა მაღალი ბიოლოგიური ღირებულებით. რეკომენდებულია ცხოველური და მცენარეული ცილების განსაზღვრული თანაფარდობა, კერძოდ ზრდასრული ადამიანისთვის: ცხოველური ცილები 5-10%, დანარჩენი მცენარეული. ამასთან, მთლიანად ცილების წილი კვების რაციონში უნდა შეადგენდეს 11-30%-ს, ამ წილის შემცირება ცხოველური ცილების ხარჯზე და მხოლოდ მცენარეულის მოხმარება არასასურველ გავლენას ახდენს ორგანიზმზე. ლიპიდების ძირითად მასას საკვებში და ორგანიზმში შეადგენენ გლიცერინის და მაღალი ცხიმოვანი მჟავების რთული ეთერები. გლიცერინი და ცხიმოვანი მჟავები უჯრედის საშენ მასალას და ენერგიის წყაროს წარმოადგენენ. ცხიმების წვისას ორგანიზმში გამოიყოფა 37,6 კჯ/გ (9კკალ/გ). მათი მარაგი ტრიგლიცერიდების სახით განლაგებულია ცხიმოვან დეპოში (კანქვეშა ცხიმი, ქონი). ცხიმოვანი მჟავების ორი ჯგუფი (ომეგა-3-მჟავები და ომეგა-6-მჟავები) განეკუთვნება შეუცვლელ ცხიმოვან მჟავებს. ომეგა-3 და ომეგა-6 - ით მდიდარ ყველაზე ტიპური ცხიმოვანი მჟავების, ლინოლევის და ლინოლენოვის განეკუთვნება მჟავები, რომლებიც გვხვდება მცენარეულ ცხიმებში (სოიო, რასპი, სელი) და ზღვის პროდუქტებში (სარდინი, ქაშაყი, სკუმბრია და ზღვის ცხოველების ცხიმები: მორჟი, სელაპი და ა.შ). ისინი შეიცავენ ეიკოზოპენტაენურ და დოკოზოჰექსაენურ მჟავებს, რომლებიც ასევე მდიდარია ომეგა 3-ით. ადამიანის რაციონში ომეგა-3 და ომეგა-6 -ის ოპტიმალური თანაფარდობაა- 1:10. შეუცვლელი ცხიმოვანი მჟავების წილი, უნდა შეადგენდეს ცხიმების საერთო წილის მინიმუმ 3-6%-ს. ცხიმების საერთო წილი საკვებში არ უნდა აჭარბებდეს 30%-ს. ცხოველური და მცენარეული ცხიმები ძირეულად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან ცხიმოვანი მჟავების შემადგენლობით. მცენარეული ცხიმები უფრო მდიდარია პოლიუჯერი მჟავებით. მცენარეული და ცხოველური ლიპიდები ცხიმოვანი მჟავების გარდა შეიცავენ ფოსფოლიპიდებს, რაც მნიშვნელოვანია ადამიანის ორგანიზმში ცხიმების შეთვისებისთვის. საკვები ცხიმების მეშვეობით ორგანიზმში აღწევს ამინომჟავები. შედარებით გავრცელებული ამინომჟავებიდან 8 მათგანი ( ტრიპტოფანი, ეიცინი, იზოეიცინი, ვალინი, თრეონინი, ლიზინი, მეთიონინი და ფენილალანინი) შეუცვლელია ზრდასრული ადამიანისთვის. დანარჩენი ამინომჟავების სინთეზი ადამიანის ორგანიზმში ხორციელდება სხვა ამინომჟავებისაგან. ორგანიზმში ამინომჟავები გამოიყენება ცილების, ცილოვანი და პეპტიდური ჰორმონების, ნეირომედიატორების და სხვა ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების სინთეზისას. როგორც ენერგიის წყარო, ცილა იძლევა 1გ-ზე 16,7კჯ(4კკალ) ენერგიას. ორგანიზმში ცილების სინთეზისათვის მნიშვნელოვანია საკვები ცილის შემადგენლობა, კერძოდ მათში შეუცვლელი ამინომჟავების არსებობა. ამასთან საკვები ცილების ამინომჟავური შემადგენლობა მიახოვებული უნდა იყოს ორგანიზმის ცილების ამინომჟავურ შემადგენლობასთან.
ჯანმრთელობა
რა მივირთვათ ვარჯიშის წინ ?! ჯერ კიდევ ძველმა ბერძნებმა შენიშნეს, რომ ის თუ რა სახის საკვებს ვიღებთ პირდაპირ ახდენს გავლენას ჩვენს შედეგებზე, როგორც სპორტში ასევე საზოგადოებრივ საქმიანობაში. ერთი სახის საკვები იწვევს ძილიანობას და დეპრესიას, მეორე სახის კი გვმუხტავს ენერგიით, ამაღლებს ძალას, ამტანობას და საერთო შრომისუნარიანობას, შთაგვაგონებს მოქმედებისკენ. მიუხედავად იმისა დაკავებული ხართ თუ არა თქვენ ფიტნესით, აერობიკით, ფეხბურთით ან ცურვით, თქვენ ორგანიზმს მაინც სჭირდება მუდმივი ენერგია. არსებობენ ენერგეტიკული თვალსაზრისით შედარებით უფრო სასარგებლო პროდუქტები და პირიქით. ალბათ თქვენ თვითონაც არაერთხელ გიგრძვნიათ ძლიერი დაღლილობა და აუხსნელი მოთენთილობა ამა თუ იმ პროდუქტის მიღების შემდეგ. აქ უკვე ლაპარაკიც კი ზედმეტია პროდუქტიულ ვარჯიშზე. მაგრამ ცხოვრების თანამედროვე რიტმი გვაიძულებს გამოვიყენოთ ყოველი წამი მაქსიმალური პროდუქტიულობით, რათა მივაღწიოთ სიმაღლეებს. მათ შორის სპორტშიც. რა უნდა მივირთვათ ჩვენ ვარჯიშამდე, იკითხავთ თქვენ? იმისათვის რომ ვუპასუხოთ ამ კითხვას საჭიროა ცოტათი მაინც შევიარაღდეთ თეორიით. პირველ რიგში, საკვები ნივთიერებების რა ჯგუფები არსებობს და რაში აქვს ერთ ჯგუფს უდაო უპირატესობა სხვასთან შედარებით. დავიწყოთ იმით რის შესახებაც ჩვენ ბიოლოგიის სასკოლო კურსიდანაც ვიცით: საკვები ნივთიერებები იყოფა ცილებად, ცხიმებად და ნახშირწყლებად. და სწორედ, რომ ნახშირწყლები წარმოადგენენ ენერგიის მთავარ და უძვირფასეს წყაროს ორგანიზმის ყველა სისტემისათვის: მათ შორის შიდა ორგანოებისთვის, კუნთებისა და ნერვული სისტემისათვის. მაგრამ თუ გავაკეთებთ ცნობილი სარეკლამო სლოგანის პერეფრაზირებას, „ნახშირწყლები ყოველთვის არ არიან სასარგებლო“. ნახშირწყლები იყოფა მარტივ (მონო– და დისაქარიდი) და რთულ (პოლისაქარიდი) ნახშირწყლებად. მარტივი ნახშირწყლებს შეიცავს ჩვეულებრივი შაქარი, ტკბილი მანი ფაფა, ტკბილეული, თეთრი ფქვილის ნაწარმი, დესერტები, ლიმონათი. მათი მიღების შემდეგ ჩვენ ვგრძნობთ ენერგიის მკვეთრ, მაგრამ ხანმოკლე მოზღვავებას. და ეს არ არის გასაკვირი, ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ, ისინი ასტიმულირებენ ინსულინის გამოსროლას კუჭქვეშა ჯირკვლის მიერ–ჰორმონის, რომელიც ახდენს ნახშირწყლების დაშლასა და ათვისებას. ისინი მყისიერად ხვდებიან კუჭიდან სისხლის მიმოქცევის სისტემაში, რასაც მივყავართ სისხლში შაქრის მკვეთრ მომატებამდე. „სწრაფი“ შაქარი – არის თანამედროვე საზოგადოებაში ფასტფუდის აქტიური საკვების სავიზიტო ბარათი. ნახევარი საათის შემდეგ ჩვენ ვართ დათრგუნულები და ძალაგამოცლილები, ჩნდება შიმშილის და დაღლილობის შეგრძნება. გარდა ამისა მარტივი ნახშირწყლების შემცველი საკვები ასევე მცირე რაოდენობით შეიცავს პროტეინებს, ქსოვილის ბოჭკოებს, მინერალებსა და ვიტამინებს. რთულ ნახშირწყლებს ადამიანის ორგანიზმი მარტივთან შედარებით უფრო ნელა გადაამუშავებს, რასაც მივყავართ ენერგიის ხანგძლივ და სტაბილურ გამონთავისუფლებამდე, საკვების მიღებიდან რამდენიმე საათის განმავლობაში. ასეთ ნახშირწყლებს შეიცავს ყავისფერი (მოუხვეწავი) ბრინჯი, ფაფების სხვა სახეობები (ძლიერად დამუშავებული, სწრაფად მოსამზადებელი ფაფების გარდა), ბოსტნეული და ხილი. არ დაგავიწყდეთ, რომ ვარჯიშამდელი რაციონი ყოველთვის უნდა იყოს დაბალანსებული. რა რაოდენობის კალორიასაც არ უნდა იღებდეთ საჭმლიდან, საკვები ელემენტების პროცენტული ურთიერთშეფარდება უცვლელი უნდა იყოს: 60 % ნახშირწყლები, 25 % ცილები და 15 % ცხიმები. ამის მიღწევა ადვილია თუ ეცდებით დაბალანსებულად იკვებოთ, ცხოველური და მცენარეული წარმოშობის მრავალფეროვანი, უბრალო და შესაძლებლობისდაგვარად დაუმუშავებელი საკვებით. ამისათვის კი თქვენ რაციონში ყოველთვის უნდა იყოს პროდუქტების 4 ჯგუფი 1) მარცვლეული; 2) რძე და რძის პროდუქტები; 3) ხორცი, თევზი და ფრინველი; 4) ბოსტნეული და ხილი. მიყევით კვების ამ მარტივ წესებს და თქვენ მაქსიმალურად მცირე ვადაში შეძლებთ გენეტიკური პოტენციალის რეალიზებას სპორტის ნებისმიერ სახეობაში და ამასთან მიიღებთ სიამოვნებას ჯანსაღი და ლამაზი სხეულისგან!
ჯანმრთელობა
წონის ეფექტიანად დაკლებისთვის და რაც მთავარია, მისი ხანგრძლივად შენარჩუნებისთვის არამხოლოდ რეკომენდაციების შესრულებაა საჭირო, არამედ მიზეზის ცოდნა, თუ, რატომ უნდა მოვიქცეთ ამ რეკომენდაციების შესაბამისად. ის, რომ დღეში საშუალოდ 8 ჭიქა წყლის მიღებაა საჭირო, ეს გასაგებია, მაგრამ როგორი წყალი უნდა მივიღოთ და როდის ეს ბევრისთვის უცნობია. სწორედ ეს მინდა ამ თემაში განვმარტო, რათა კარგად გაითავისოთ და დიდი ხნის განმავლობაში ლამაზი სხეული გარანტირებული გექნებათ. როგორი წყალი უნდა დავლიოთ, ცივი, ცხელი თუ ოთახის ტემპერატურის? 1.დიეტოლოგიაში ცივად ითვლება წყალი თუ მისი ტემპერატურა 20 გრადუს C-ზე დაბალია. ასეთი წყალი არც თუ ისე სასურველია, რადგანაც ვერ კლავს წყურვილს კარგად. ადამიანის კუჭ-ნაწლავის სისტემაში ტემპერატურა 36 გრადუსი C ან მეტია, ხოლო მასში ცივი წყლის მოხვედრა კი, იწვევს ლორწოვანი გარისის გაგრილებას და ფერმენტაციის (საჭმლის მონელების და ათვისების) შეფერხებას. ცივი წყალი ამცირებს საჭმლის გაჩერების დროს კუჭში, 4-5 საათიდან ჩამოყავს 20 წუთამდე. საკვები ვერ ასწრებს კარგად მონელებას თუ მისი მიღების შემდგომ ცივ წყალს დააყოლებთ თუნდაც 1 საათის შემდეგ. ასეთ შემთხვევაში მოუნელებელი საკვები გადადის ნაწლავებში. შემდგომ კი მისი ლპობის პროცესი მიმდინარეობს განსაკუთრებით ხორცის. ცივი წყლის მიღების შედეგად ნაწლავების ძარღვები შეიკუმშება და არ იძლევა წყალს შეწოვის საშუალებას, ასეთ შემთხვევაში ორგანიზმი ვერ იკლავს წყურვილს ვიდრე არ მიეცემა შეწოვის საშუალება. მანამ სანამ წყალი გათბება, მასში იხსნება შლაკები, ხოლო გათბობის შემდეგ შლაკები წყალთან ერთად შეიწოვება და ხდება ინტოქსიკაცია.ალბათ გსმენიათ რჩევა: თუ გინდა წონაში დაიკლო, სვი ცივი წყალი! ასეთი რჩევის ავტორებს ჰგონიათ, რომ ცივი წყლის შედეგად მიღებული საკვები 4-5 საათის ნაცვლად მხოლოდ 20 წუთი გაჩერდება კუჭში და არ მოხდება მისი ათვისება. ასეც ხდება მაგრამ, მთავარი შეცდომა იმაშია, რომ შიმშილის შეგრძნება ამ შემთხვევაში სწრაფად ბრუნდება, რასაც შემდგომში საკვების დიდი რაოდენობით მიღება მოყვება და შესაბამისად წონაში მომატებაც. სხვათაშორის, ასეა აგებული ბევრი ბიზნესი ცივი სასმელი+საჭმელი. შეჭამე, დააყოლე ცივი სასმელი, ცოტა ხანში ისევ გშია და ისევ ჭამ. 2.ცხელი წყალი-ჩვენი სხეულის ტემპერატურაზე მაღალი. ცხელი წყლის მიღება ანელებს ენის გემოვნების რეცეპტორების მუშაობას. ამიტომ არ ხდება ნაწლავების ლორწოვანი გარსის რეფლექტორული „ამუშავება“, პირიქით, ხდება მისის თერმული გაღიზიანება, რაც ასევე აფერხებს მონელების პროცესს. ამიტომ რეკომენდირებულია ოთახის ტემპერატურის წყლის მიღება.როდის უნდა მივიღოთ წყალი? ჭამის წინ, ჭამის დროს, თუ ჭამის შემდეგ?კუჭში მოხვედრილი წყალი ანეიტრალებს კუჭის წვენს და ფერმენტებს, რამაც უნდა გადაამუშავოს საკვები. საკვების მიღების წინ , ჭამის დროს ან ჭამის შემდეგ მინიმუნ 1 საათის განმავლობაში მიღებული წყალი, აფერხებს მონელებას.რეკომენდირებულია ნებისმიერი სითხის მიღება ჭამის წინ 30 წუთით ადრე, ან ჭამის შემდგომ მინიმუმ 1 საათის შემდეგ. უმჯობესია გავიდეს 2-3 საათი, გამომდინარე იქედან თუ, რამდენად მსუბუქი იყო კვება.
კვება
განცალკევებული კვების თეორიის ავტორია ექიმი ნატუროლოგი ჰერბერტ შელტონი. იგი დაეყრდნო საჭმლის მონელების ფიზიოლოგიის იმ ცდებს, რომლებიც ცნობილი ფიზიოლოგის ი.ი.პავლოვის ლაბორატორიაში ტარდებოდა და წარმატებით დაადასტურა ისინი პრაქტიკაში. დაახლ. 100 000 ავადმყოფმა გაიარა შელტონის განცალკევებული კვების სკოლა და გვიჩვენა ორგანიზმის გაჯანსაღების საოცარი შედეგები. რა არის განცალკევებული კვების არსი? როდესაც კუჭში ერთდროულად ჩადის ერთმანეთთან შეუთავსებელი პროდუქტი, მათი მონელება ძნელდება. დაუჟანგავი ცხიმები და ნახშირწყლები კი ცხიმის სახით ლაგდება. ამიტომაც ურთიერთშეუთავსებელი პროდუქტების მიღება მხოლოდ არანაკლებ ორი საათის შემდეგ შეიძლება. არსებობს განცალკევებული კვების სპეციალური ცხრილები, სადაც მოცემულია ერთმანეთთან შეთავსებადი და შეუთავსებელი საკვების ჩამონათვალი. შელტონი წერს: „ვერ მივიღებთ სარგებელს იმ საკვებიდან, რომელსაც ვერ ვითვისებთ. მივირთვათ და ამავდროულად გავაფუჭოთ იგი საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში _ ეს ხომ საკვების ფუჭად ხარჯვაა“. მეტიც, ეს აუთვისებელი საკვები, საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში ორგანიზმისთვის მავნებელ ტოქსინებს წარმოქმნის და გარდა ამისა, ორგანიზმსაც მათთან საბრძოლველად ზედმეტი ენერგიის ხარჯვა უწევს. ასეთ შემთხვევაში, ადამიანი ემსგავსება „ისინთეზატორიან გიგანტურ მილს“, რომლის ერთი ბოლოდან საკვები შედის, მეორედან კი „ნარჩენები“ გამოიდევნება. ზოგი ასეც ფიქრობს: მილში რაც გინდა ჩაყარე მაინც ყველაფერი დაიწვება! დაწვით კი დაიწვება, მაგრამ თუ მილში არასწორი საკვები მოხვდა, საკვებთან ერთად დაიწვება თქვენი სიცოცხლის 25-დან 50-წლამდე. ცნობილია,რომ ადამიანის მიღებული ბიოენერგიის 50% ხმარდება მხედველობას, დანარჩენი 50% კი სხვა სასიცოცხლო პროცესებს. არასწორი კვებისა და შლაკებისგან სხეულის გაწმენდაზე იხარჯება 40%(დარჩენილი 50%-დან), რაც სჭირდება მატ მონელებასა და საკვები ტოქსინების გაუვნებელობას. ამიტომაც, საკვების სწორი შეთავსება გამოათავისუფლებს სიცოცხლისთვის საჭირო დიდი რაოდენობის ბიოენერგიას. საკვების მონელება, როგორც რთული ბიოქიმიური პროცესი, განცალკევებული კვების რეჟიმში, მიმდინარეობს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში ზედმეტი ჰორმონების, ფერმენტების, საჭმლის მომნელებელი სეკრეტის ხარჯვის გარეშე. ისინი, რომლებიც საკვების შეთავსების წესებს იცავენ, არასოდეს აწუხებთ კუჭში სიმძიმე, გულძმარვა, ყრუ ტკივილები ნაწლავში. განცალკევებული კვება კი გულისხმობს სხეულის შლაკებისგან ეტაპობრივ გასუფთავებას, რაც გვაძლევს ვიცხოვროთ ბუნების კანონების შესაბამისად. დანაწევრებულ კვებაზე გადასვლა არასოდეს არის გვიანი. ეს შეიძლება თანდათანობითაც გავაკეთოთ _ მაგალითად დავიწყოთ კვირაში ერთი დღით. დროთა განმავლობაში მიეჩვევით პროდუქტების ახალ შეთანწყობებს და უფრო მეტიც, გემოების ახალ ნიუანსებსაც აღმოაჩენთ. ეფექტი ორ-სამ თვეში ხდეაბ საგრძნობი ან უფორ ადრეც, იმ შემთხვევაში, თუ პარალელურად ამას თან ერთვის ორგანიზმის გაწმენდა, უპირველესად კი _ ნაწლავის. განცალკევებული კვების უპირატესობა იმაში მდგომარეობს, რომ ადამიანში, რომელიც აღნიშნული თეორიის მიხედვით იკვებება, კლებულობს ორგანიზმის ინტოქსიკაციის დონე, ხდება წონაში კლებაც. განცალკევებული კვების ნაკლოვანებებად შეიძლება ჩაითვალოს ცხოვრების განსაკუთრებული რეჟიმი, რომელსაც აღნიშნული კვება საჭიროებს, მასთან შეგუების რთული პროცესი და ასევე, მუდმივი შიმშილის განცდა. სათუოა თავიდან საკვებისგან სიამოვნება მიიღოთ. თუმცა ყველა ექიმი რეკომენდაციას მაინც ამ ტიპის კვებას უწევს, რადგან უპირობოდ და ერთმნიშვნელოვნად სასარგებლოა. კრიტიკოსები კი თვლიან, რომ ამ მეთოდიკის გამოყენება ნორმალური მონელების დარღვევაა, რადგან დაბადებიდან ადამიანი მიისწრაფვის შერეული კვებისკენ. მათი მოსაზრებით, სწორედ შერეული საკვების გადასამუშავებლად იდეალურად არის მოწყობილი ადამინის საჭმლის მომნელებელი ტრაქტი. ხოლო თუკი დიდ ხანს მიჰყვებით განცალკევებული კვების თეორეტიკოსთა რჩევებს, მაშინ თქვენი საჭმლისმომნელებელი ორგანოები „გადაეჩვევიან“ გაუმკლავდნენ პელმენებსა და ბუტერბროდებს, სალათებსა და ბორშჩს. ამიტომაც, მათი აზრით, მოგიწევთ მათზე უარის თქმა. ასევე, უარის თქმა ნამცხვრებზე და ტკბილეულზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ თქვენთვის ყველა დღესასწაული გაუფერულდება. განცალკევებული კვების მიხედვით საკვების მიღების ძირითადი წესები: 1. მხოლოდ შიმშილის შეგრძნებისას მიირთვით. ამისათვის საჭიროა განვასხვავოთ შიმშილი და მადა. შეამოწმეთ საკუთარი თავი: იმ შემთხვევაში, თუ პურის ყუას დიდი სიამოვნებით შეჭამდით- ნიშნავს რომ თქვენ ნამდვილად მშიერი ხართ. ეს წესი მიგიყვანთ დღეში ორჯერად ან სულაც ერთჯერად კვებასთან და ასევე გამორიცხავს საკვებს შორის წახემსებებსაც და ა.შ. 2. წყლის გამოყენება. შეწყვიტეთ წყლის მიღება ჭამამდე 10 წუთით ადრე და განაახლეთ იგი არა უადრეს ნახევარი საათისა ხილის მიღებიდან, 2 საათის შემდეგ სახამებლიანი საკვების მიღებიდან და 4 საათის შემდეგ ცილოვანი საკვების მიღებიდან. 3. საგულდაგულოდ ნერწყვით დაალბეთ და დაღეჭეთ საკვები. 4. აუცილებლად დაისვენეთ საკვების მიღების წინ და შემდეგ. 5. საკვების მიღებისას არც ერთი უსიამოვნო აზრი არ უნდა გაგიკრთეთ თავში. 6. ზომაზე მეტს ნუ მიირთმევთ. კუჭი უნდა გაივსოს არა უმეტეს 2/3-სა (ეს დაახლოვებით თქვენი სავსე ერთი პეშვი გამოდის). 7. მიირთვით მარტივი საკვები. მხოლოდ რამდენიმე საკვები პროდუქტის ნაკრები. იგულისხმება ერთ მიღებაზე, რაც არ ნაშნავს საკვების მრავალფეროვნებას უარის თქმას. შორეული ქვეყნებიდან შემოტანილ პროდუქტზე მეტად უპირატესობა ადგილობრივს მიანიჭეთ, რადგან ისინი ბიოლოგიურ წინასწორობაში არიან თქვენს ორგანიზმთან. 8. მნიშვნელოვანია საკვების ტემპერატურა. ცივი კერძი უნდა იყოს ოთახის ტემპერატურის, ხოლო ცხელი კი ზომიერად ცხელი, ისე რომ საკვების ჰაერის შებერვით გაცივება არ მოგიწიოთ. 9. ყოველდღიურად მიღებული საკვების ნახევარს მცენარეული საკვები უნდა შეადგენდეს. 10. ხილი და კენკრა. ეს ადამიანისთვის იდეალური საკვებია, მაგრამ სასურველია ისინი ცალკე მიიიღოთ. ან 20-30 წუთით ადრე ჭამამდე (ამ დროში ისინი ასწრებენ კუჭიდან ნაწლავებში გადასვლას), მაგრამ არავითარ შემთხვევაში ჭამის შემდეგ, როგორც ჩვენთან არის გავრცელებული. ნესვი და მოცვი უნდა მივიღოთ ყველა სხვა საკვებისგან დამოუკიდებლად. განსაკუთრებით ეს ნესვს ეხება. 11. აუცილებელია შეზღუდვა. პირველ რიგში, აუცილებელია გამოვრიცხოთ ან მნიშვნელოვნად შევზღუდოთ შემდეგი საკვების მოხმარება: რაფინირებული შაქარი და ყველაფერი, რაც მისი გამოყენებით მზადდება. ძეხვეული, შებოლილი და დამარილებული; რაფინირებული ზეთი, მარგარინი და მაიონეზი; ყავა, ჩაი, კაკაო, „კოლას“ ტიპის სასმელები; ძველი დაკრეფილი ხილი და ბოსტნეული; კონსერვები, მშრალი და შესქელებული რძე. *** ნუ მიიღებთ ნახშირწყლოვან და მჟავე საკვებს ერთად! ნუ მიიღებთ პურს, კარტოფილს, ბარდას, მარცვლოვან პროდუქტს, ბანანს, ფინიკს და სხვა ნახშირწყლოვან საკვებს - ლიმონთან, ფორთოხალთან, გრეიფრუტთან, ანანასთან, პომიდორთან და სხვა მჟავე პროდუქტებთან ერთად. ნუ მიიღებთ ნახშირწყლოვან და ცილოვან საკვებს ერთად! ნუ მიიღებთ პურს, კარტოფილს, ტკბილი ხილს და სხვა ნახშირწყლოვან საკვებს - ნიგოზთან, ხორცთან, კვერცხთან, ყველთან და სხვა ცილოვან საკვებთან ერთად. ნუ მიიღებთ ორ სხვადასხვაგვარ ცილოვან საკვებს ერთად! არ მიირთვათ ერთად ხორცი და კვერცხი, ან ნიგოზი და კვერცხი, ან ნიგოზი და ყველი, ან ყველი და კვერცხი და ა. შ. ნუ მიიღებთ ცილოვან და ცხიმოვან საკვებს ერთად! ნუ მიიღებთ: ნაღებს, კარაქსს, ზეთს - ხორცთან, კვერცხთან, ყველთან, ნიგოზთან და სხვა ცილოვან საკვებთან ერთად. ნუ მიიღებთ მჟავე ხილს - ცილოვან საკვებთან ერთად! ნუ მიიღებთ: ლიმონს, ფორთოხალს გრეიფრუტს და ა.შ.- ხორცთან კვერცხთან, ყველთან, ნიგოზთან და სხვა ცილოვან საკვებთან ერთად! ნუ მიიღებთ სახამებლის შემცველ პროდუქტებს - შაქრის შემცველ პროდუქტებთან ერთად! ნუ მიიღებთ: ჯემს, მურაბას, თაფლს - პურთან, კარტოფილთან და სხვა სახამებელის შემცველ პროდუქტებთან ერთად! ნუ მიიღებთ ორ სხვადასხვაგვარ სახამებლის შემცველ პროდუქტს ერთად! ნუ მიიღებთ გოგრას, საზამთროს და ნესვს სხვა პროდუქტებთან ერთად! ნუ მიიღებთ რძეს სხვა პროდუქტებთან ერთად, ხოლო მოუნელებლობის შემთხვევაში უმჯობესია, რძის, სხვა რძის პროდუქტებით შეცვლა. ნუ მიიღებთ სითხეს (წყალი, ჩაი, ყავა, წვენი და ა.შ.) საკვების მიღების შემდეგ 2-3 საათის და საკვების მიღებამდე ნახევარი საათის განმავლობაში! *** ხორცი, ფრინველი, თევზი ხორცი, ფრინველი და თევზი აუცილებლად ცხიმგამოცლილი, მჭლე უნდა იყოს. ამ პროდუქტების დამუშავებისას საჭიროა მთელი შიდა ცხიმის მოცილება. ყველა სახეობის ხორცი თავსებადია მწვანე და უსახამებლო ბოსტნეულთან, რადგანაც ასეთი კომბინაცია ცხოველური ცილების მავნე თვისებებს ანეიტრალებს, ორგანიზმს მათ გადამუშავებაში ეხმარება და ასევე, სისხლიდან ზედმეტი ქოლესტერინის გამოძევებას უწყობს ხელს. ცხოველური ცილებისა და ალკოჰოლის კომბინაციას ორგანიზმისთვის დიდი ზიანი მოაქვს, რადგან ალკოჰოლი იწვევს იმ პეფსინების დალექვას, რაც ცხოველური ცილების გადამუშავებისთვისაა აუცილებელი. პარკოსანი, მარცვლეული ესაა ლობიო, სოიო, ბარდა, ოსპი და სხვა პარკოსნები. პარკოსანი მარცვლეულის სხვა პროდუქტებთან თავსებადობის თავისებურებანი, მათი ორმაგი ბუნებით აიხსნება. როგორც სახამებელი, ისინი კარგად შეეფერება ცხიმებს, განსაკუთრებით, იოლად ასათვისებელ მცენარეულ ზეთსა და არაჟანს; ხოლო როგორც მცენარეული ცილების წყარო, კარგ კომბინაციას ადგენს მწვანილსა და სახამებლიან ბოსტნეულთან. მცენარეული ზეთი მცენარეული ზეთი ძალიან სასარგებლო პროდუქტია, თუ ის გამოიყენება ყველთან ერთად და არარაფინირებული სახით. შაქარი, საკონდიტრო ნაწარმი ესაა შაქარი, ჯემი, მურაბა, სიროფები. შაქრისა და საკონდიტრო ნაწარმის მოხმარებას უნდა მოვერიდოთ, რადგან შაქარი კუჭის წვენის სეკრეციას აფერხებს. მისი გადამუშავებისთვის არ არის საჭირო არც ნერწყვი და არც კუჭის წვენი – ათვისება უშუალოდ ნაწლავებში ხდება. თუ ტკბილეულობას სხვა საკვებთან ერთად იღებენ, ის კუჭში დიდხანს ჩერდება, დუღილს იწყებს და გარდა ამისა, კუჭის მოქნილობას ასუსტებს. მჟავიანობა, კუჭის წვა - ამ პროცესის შედეგებია. თაფლი შაქრიან პროდუქტებს არ ეკუთვნის, რადგან ის უკვე გადამუშავებულია ფუტკრების საკვების მომნელებელი აპარატის მიერ, სისხლში შეიწოვება მიღებიდან 20 წუთის შემდეგ და ამასთან, არ ტვირთავს ღვიძლს და ორგანიზმის არც ერთ სხვა სისტემას. პური, ბურღულეული, კარტოფილი სახამებლიანი პროდუქტები: ხორბალი, ჭვავი, შვრია და მათი პროდუქტები (პური, მაკარონი, ვერმიშელი და სხვ.). ბურღულეული: წიწიბურა, ბრინჯი, ფეტვი და სხვ. სახამებლით მდიდარ ყველა პროდუქტს დიდი სიფრთხილით უნდა მოვეკიდოთ, რადგან სახამებელი, თავისთავად, სუფთა სახით, მეტად მძიმედ ასათვისებელი პროდუქტია. ცხოველური ცხიმებისა და სახამებლიანი პროდუქტების კომბინაციის აკრძალვა – განცალკევებული კვების პირველი და ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონია. პური ცალკე კერძად მიიჩნევა (მაგალითად, კარაქთან) და არა ყველანაირი საკვების აუცილებელ დანამატად. თუმცა გაუწმენდავი, მთლიანი ხორბლისგან დამზადებული პურის მირთმევა შესაძლებელია სხვადასხვა სალათებთან, მათი შემადგენლობის მიუხედავად. მჟავე ხილი, პომიდორი მჟავე ხილს მიეკუთვნება: ფორთოხალი, მანდარინი, გრეიპფრუტი, ანანასი, ბროწეული, ლიმონი, კივი. ასევე, მჟავე ვაშლი, მსხალი, ქლიავი, გარგარი, ყურძენი. პომიდორი მჟავების – მაღალი შემადგენლობით ყველა ტიპის ბოსტნეულისგან გამოირჩევა. ნახევრადმჟავე ხილი ნახევრადმჟავე ხილი: მოცვი, მარწყვი, ჟოლო, ხენდრო. ასევე, ტკბილი გემოს: ვაშლი, ბალი, ქლიავი, ყურძენი, გარგარი, ატამი. ტკბილი ხილი, ჩირები მისაღებია მათი კომბინაცია რძესთან და ნიგოზთან, თუმცა, მცირე ოდენობით, რადგან ეს `წყვილი~ მძიმე მოსანელებელია. უმჯობესია ნებისმიერი სახის - მჟავე და ტკბილი ხილი არაფერს მიაყოლოთ, რადგან მათი ათვისება ნაწლავებშივე ხდება. ხილი ჭამამდე არაუადრეს 15-20 წუთისა უნდა მიირთვათ. განსაკუთრებით მკაცრია ეს წესი საზამთროსთან და ნესვთან მიმართებაში. მწვანე და უსახამებლო ბოსტნეული ამ რიგს მიეკუთვნება ყველა საკვები მცენარის ზედა ნაწილი (ოხრახუში, კამა, ნიახური, ბოლოკისა და ჭარხლის ფოჩი), სალათი, `სუფრის~ მწვანილი, ასევე, თეთრი კომბოსტო, მწვანე და თავიანი ხახვი, ნიორი, კიტრი, ბადრიჯანი, ბულგარული ტკბილი წიწაკა, მწვანე ბარდა. ბოლოკი, მიწამხალა ან თალგამურა და თალგამი `ნახევრადსახამებლიანი~ ბოსტნეულის სახეებია, რომლებიც სხვადსხვა პროდუქტებთან კომბინაციების შედგენისას უფრო მეტად მწვანე და უსახამებლო ბოსტნეულს განეკუთვნება. სახამებლიანი ბოსტნეული ამ კატეგორიას განეკუთვნება: ჭარხალი, სტაფილო, პირშუშხა, ოხრახუშისა და კამის ძირები, გოგრა, ყაბაყი და პატისონი, ფერადი კომბოსტო. ბოსტნეულის ამ ტიპებისა და შაქრის კომბინაცია კუჭში ძლიერ დუღილს იწვევს, დანარჩენ პროდუქტებთან თავსებადობა კი კარგი ან მისაღებია. რძე რძე ცალკე საჭმელია, და არა სასმელი. კუჭში მოხვედრისას რძე მჟავე სითხის ზემოქმედების ქვეშ უნდა მოექცეს. თუ კუჭში სხვა საკვებიცაა, რძის ნაწილაკები მათ გადაეკვრება და კუჭის წვენისგან იზოლაციაში მოაქცევს. და სანამ რძე არ გადამუშავდება, საკვებიც კუჭში რჩება და ლპება, რაც საბოლოოდ საჭმლის მონელების პროცესს აფერხებს. ხაჭო, რძის პროდუქტები ხაჭო ძნელადმოსანელებელი, სრულფასოვანი ცილაა. ყველი, ბრინზა ყველაზე მისაღები ყველი – ესაა ახალგაზრდა, შინაური ყველი, რომელიც რაღაც საშუალოა ხაჭოსა და ყველს შორის. მდნარი ყველი არაბუნებრივი, მნიშვნელოვნად გადამუშავებული პროდუქტია. ბრინზა – სასარგებლო ცილოვანი პროდუქტია, თუმცა, მას ზედმეტი მარილის მოსაცილებლად ცივ წყალში დალბობა სჭირდება. კვერცხი კვერცხი არც ისე ცუდია: მისი კომბინაცია მწვანე და უსახამებლო ბოსტნეულთან ცილაში ქოლესტერინის მაღალი შემცველობის მიერ მოტანილ ზიანს ანეიტრალებს. ნიგოზი ნიგოზი ცხიმების შემცველობით ყველის ტოლფასია, თუმცა, ყველი ცხოველურ ცხიმს შეიცავს, ნიგოზი კი იოლადმოსანელებელ მცენარეულ ცხიმებს.

© 2016 იოგას ფედერაცია