სალამბა საყრდენს ნიშნავს, შირშა — თავს. ეს გახლავთ თავზე დგომის პოზა, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი იოგას ასანა. იგი ფუნდამენტური პოზაა. მას მრავალი ვარიაცია აქვს, რომლებიც შემდგომ არის აღწერილი შირშასანას ციკლის სახით. მისი დაუფლება ბალანსსა და წონასწორობას გვივითარებს, როგორც ფიზიკურს, ასევე მენტალურს. დაუფლების ტექნიკა ორ ნაწილად არის მოცემული: ჯერ დამწყებთათვის, შემდგომ მათთვის, ვისაც უკვე შეუძლია ამ პოზაში წონასწორობის შენარჩუნება. საყურადღებო რჩევები ამ ორი ტექნიკის აღწერის შემდეგაა მოცემული.
შესრულების ტექნიკა დამწყებთათვის
1. ნაჭერი ოთხად გაკეცეთ, იატაკზე დააფინეთ და მის წინ ჩაიმუხლეთ.
2. იდაყვებით ნაჭერს დაეყრდენით. ამავდროულად დააკვირდით, რომ იდაყვებს შორის დისტანცია მხრების სიგანეზე განიერი არ იყოს.
176 
177 
3. გადააჭდეთ თითები ერთნამეთს ისე, რომ ხელისგულებმა ფიალას მსგავსი ფორმა შექმნას (ფოტო 176). ხელის მტევნები ნაჭერზე მოათავსეთ ისე, რომ ნეკა თითები იატაკისკენ იყოს მიმართული. სანამ წონას თავზე გადაიტანდეთ, დარწმუნდით, რომ თითები მჭიდროდ არის შეკრული. თუ ისინი სუსტად იქნებიან დაფიქსირებული, მაშინ სხეულის წონა მათ დააწვება და მტევნები თაღს შექმნიან. ასე რომ, კარგად დააფიქსირეთ ისინი.
178 
179 
180 
181 
4. თავის წვერი ნაჭერზე მოათავსეთ ისე, რომ კეფა მომრგვალებულ ხელისგულებს ეხებოდეს (ფოტო 177). ნაჭერს არც კეფით და არც შუბლით არ დაეყრდნოთ, არამედ მხოლოდ გვირგვინით ამისთვის მუხლების თავისკენ მიწევაა საჭირო.
5. მას შემდეგ, რაც თავის პოზიციას სწორად დავიჭერთ, მუხლები ასწიეთ იატაკისგან. ამის შესასრულებლად ფეხის თითები თავთან ახლოს მიიტანეთ (ფოტო 178).
6. ამოისუნთქეთ და ნელი ბიძგით ასწიეთ ტერფები და ფეხები მოხარეთ მუხლის სახსრებში (ფოტო 179). ბიძგი იმგვარად შეასრულეთ, რომ ორივე ფეხი ერთდროულად აიწიოს. როდესაც ეს პოზიცია ათვისებულია, ფეხების მოძრაობის შემდგომ პოზიციებს თანმიმდევრულად მიჰყევით (ფოტო 180, 181, 182, 183).
7. გაჭიმეთ ფეხები და თავზე დადექით, მთელი სხეული იატაკის მიმართ პერპენდიკულარულ პოზიციაში შეინარჩუნეთ. (ფოტო 184, 185, 190).
8. მას შემდეგ, რაც საბოლოო პოზიციაში 1 დან 5 წუთამდე დაყოვნდებით, მოხარეთ ფეხები და ნელ-ნელა ჩამოდით ასვლის საპირისპირო ეტაპების გავლით (ფოტო 183, 182, 181, 179, 178 და 177).
182 
183 
184 
185 
9. დამწყებმა ეს ასანა ასისტენტის ან კედლის დახმარებით უნდა შეასრულოს. კედელთან პრაქტიკისას თავი კედლიდან 5-10 სანტიმეტრით უნდა იყოს დაშორებული . თუ დისტანცია მეტი იქნება ზურგი მოიხრება და მუცელი გამოიბურცება. სხეულის წონა იდაყვებზე გადავა და თავის პოზიცია შეიძლება შეიცვალოს. სახე გაწითლდება და თვალებიც დაიძაბება. შესაბამისად, სასურველია, რომ დამწყებმა თავზე დგომა კუთხეში შეასრულოს, სადაც ორი კედელი ერთდება, ხოლო თავი თითოეული კედლიდან 5-10 სანტიმეტრით დააშოროს.
10. თავზე დგომის კედელთან ან კუთხეში გაკეთებისას, დამწყებმა უნდა ამოისუნთქოს და ფეხები ასწიოს, ბარძაყებით კედელს შეეხოს და ტერფები ზემოთ მიმართოს. კუთხეში მას შეუძლია ქუსლებით კედლებს შეეხოს. ხერხემალი ვერტიკალურად უნდა გამართოს, თანდათანობით აღარ უნდა მიეყრდნოს კედელს და ისწავლოს წონასწორობის შენარჩუნება. დაბლა ჩამოსვლისას შეუძლია ტერფებით და ბარძაყებით კედელს მიეყრდნოს, ჩამოვიდეს და ჩაიმუხლოს, ბოლოს მუხლებით იატაკს დაეყდნოს. ზემოთ ასვლის და დაბლა ჩამოსვლის მოძრაობები ამოსუნთქვასთან ერთად უნდა შესრულდეს.
11. დამწყები კუთხესთან შესრულებით იმ სარგებელს მიიღებს, რომ თავი და ფეხები სწორ კუთხეს შექმნიან კედლების მიმართ და საკუთარი პოზიციის სისწორეში დარწმუნებული იქნება. როდესაც პოზას კედელთან ასრულებ, შესაძლებელია, სხეული უფრო ძლიერ მხარეს გადაიხაროს ან გამოიწიოს კედლიდან, მოიხაროს წელში ან მენჯ-ბარძაყის სახსრებში. დამწყებისთვის ძალზედ რთულია იგძნოს, რომ სხეული გვერდზეა გადახრილი, ამიტომ მას პოზის კორექტირება არ შეუძლია. თუნდაც დროთა განმავლობაში ბალანსის შენარჩუნება ისწავლოთ, სხეულის ცალ მხარეს გადახრის და თავზე არასწორად დგომის ჩვევა შენარჩუნდება. ხოლო თავზე არასწორად დგომის, არასწორი მდგომარეობის გამოსწორება არ არის უფრო ადვილი, ვიდრე მავნე ჩვევისგან გათავისუფლება. შედეგად, არასწორმა დგომამ შესაძლოა, თავის, კისრის, მხრების და ზურგის ტკივილები გამოიწვიოს. პოზის კუთხეში შესრულებით, თქვენ უსაფრთხოებას უზრუნველყოფთ, რადგან ორი კედელი პოზაში სიმეტრიას უზრუნველყოფს.
12. როგორც კი დგომში წონასწორობის შენაჩუნებას ისწავლით, სასურველია, პოზიდან ისე ჩამოხვიდეთ, რომ ფეხები არ მოხაროთ მუხლის სახსრებში და ოდნავ უკან გადაიხაროთ. დასაწყისში პოზაში ასვლა და ჩამოსვლა გამართული ფეხებით პრაქტიკულად შეუძლებელია, მაგრამ ამას მაინც უნდა ეცადოთ. როგორც კი ბალანსირებას აითვისებთ, იგრძნობთ, რაოდენ სასარგებლოა პოზის შესრულება თავიდან ბოლომდე, გამართული და შეტყუპებული ფეხებით, ისე, რომ ასვლის დასაწყისში ბიძგიც რომ არ გააკეთოთ.
13. თავზე დგომის დროს გარემო ვითარებას სხვაგვარად ვხედავთ და ამას რომ შევეგუოთ, საჭიროა დრო. გარდა ამისა აგერევათ მიმართულებები, თავში არეულობა გექნებათ და ეს გაგირთულებთ ინსტრუქტაჟის სწორ აღქმას. ამის მიზეზი დაცემის შიშია. შიშის დაძლევის საუკეთესო გზა ის გახლავთ, რომ სიტუაციას, თუ რა იწვევს შიშს, მშვიდათ შევხედოთ. მხოლოდ მაშინ გაქვთ შანსი, დაინახოთ ყველაფერი ისე, როგორც არის და, შედეგად, აღარ გეშინოდეთ. თავზე დგომიდან ჩამოვარდნა, სინამდვილეში, არც თუ ისე საშიშია, როგორც ეს გვეჩვენება. როგორც კი გრძნობთ, რომ წონასწორობას კარგავთ, თითების შეკვრა გახსენით, მოდუნდით, მოხარეთ ფეხები მუხლის სახსრებში. ამგვარად უბრალოდ ჩამოგორდებით დაბლა და თავად გაგეცინებათ. თუ თითებს არ მოადუნებთ, დაცემის სიმძიმე მათზე გადავა, რაც მტკივნეულია. თუ მთელ სხეულს არ მოადუნებთ, შესაძლოა იატაკზე ძლიერად დაენარცხოთ. ხოლო, თუ ფეხებს არ მოხრით მუხლის სახსრებში, შესაძლოა, ჩალურჯებები გაგიჩნდეთ. როგორც კი ბალანსირებას აითვისებთ კედელთან ან კუთხეში, შეეცადეთ, პოზა ოთახის ცენტრში შეასრულოთ. დასაწყისში წონასწორობას დაკარგავთ ხოლმე, ამიტომ გახსოვდეთ, როგორ უნდა დავეცეთ სწორად. როდესაც პოზას საყრდენის გარეშე ავითვისებთ, საკუთარი ძალებისადმი უჩვეულო რწმენას ვიგძნობთ.
შესულების ტექნიკა მათთვის, ვინც ბალანსს ინარჩუნებს (8*)
1. მიჰყევით ტექნიკას, რომელიც 1 დან 4 მდეა აღწერილი.
2. თავის პოზიციის დაფიქსირების შემდგომ, მუხლებია ასწიეთ იატაკიდან და ფეხები გამართეთ. ფეხის თითები თავთან ახლოს მიიტანეთ და შეეცადეთ, ქუსლები იატაკზე დააწყოთ, ზურგი გამართული შეინარჩუნეთ (ფოტო 186).
3. დორსალური ანუ ზუგის შუა ნაწილი დააგრძელეთ და ამ პოზიციაში დაახლოებით 30 წამით დაყოვნდით. ისუნთქეთ თანაბრად.
4. ამოისუნთქეთ, ქუსლები ასწიეთ და ფეხის თითებიც მოაშორეთ იატაკს. ეს მოძრაობა მენჯის უკან გადახრით შეასრულეთ. ორივე ფეხი ერთდროულად ასწიეთ და მიაქციეთ ყურადღება, რომ ისინი ჯოხებივით გამათულინი დარჩნენ. (ფოტო 187). შეისუნთქეთ.
5. ამოსუნთქვასთან ერთად ფეხები ასწიეთ მაღლა, სანამ ისინი იატაკის პარალელურად არ აღმოჩნდებიან. ამ პოზას ეწოდება:
ურდჰვა დანდასანა
ეფექტი
ძველ წიგნებში შირშასანა მოხსენიებულია როგორც ასანების მეფე და ამის საფუძვლის აღმოჩენა არ არის ძნელი. ნორმალური მშობიარობისას ჯერ იბადება თავი, ხოლო შემდეგ სხეულის დანარჩენი ნაწილები. თავის ქალაში მოთავსებულია, ტვინი, რომელიც მართავს ნერვულ სისტემას და გრძნობათა ორგანოებს. ტვინში არის გონების, ცოდნის, სიბრძნის, შეგნების უნარისა და შინაგანი ძალების საცავი. მასში მოთავსებულია ბრაჰმანი — ცნობიერება. ისევე როგორც სახელმწიფო ვერ აყვავდება ბრძენი მმართველის გარეშე, ასევე სხეულის ჯანმრთელობა დამოკიდებულია ჯანმრთელ ტვინზე.
«ბჰაგავად-გიტა»-ში ნათქვამია: «მატერიალური ბუნება სამი მოდუსისგან შედგება: სათნოება, ვნება და უმეცრება. როდესაც მარადიული ცოცხალი არსება შემხებლობაში მოდის ბუნებასთან, მკლავმაგარო არჯუნა, იგი განპირობებულია ამ გუნებით (თვისებებით)». ამ თვისებების წყარო ტვინია. ხან ერთი თვისება ჭარბობს, ხან — მეორე. თავი — სატტვური (სათნოების) თვისებების ცენტრია, რომელიც გარჩევის უნარზეა პასუხისმგებელი. ტანის ზედა ნაწილი — რაჯასული (ვნების) თვისების ცენტრია, რომელიც ვნებებზე, ემოციებზე და მოქმედებაზეა პასუხისმგებელი, ხოლო ტანის ქვედა ნაწილი (დიაფრაგმის ქვემოთ) ტამასური (უმეცრების) თვისებების ცენტრია, რომელიც გრძნობადი სიამოვნების, საკვებით, სასმელი და სექსით მიღებული სიამოვნების წყაროა.
შირშასანის რეგულარული პრაქტიკა უზრუნველყოფს ტვინის უჯრედებისათვის ჯანმრთელი სისხლის მიწოდებას, რაც აახლებს მათ, აზოვნების უნარი ძლიერდება და თავად აზრებიც უფრო სუფთა ხდება. ეს ასანა ეხმარება მათ ვინც მალე იღლება გონებრივად. ის უზრუნველყოფს სისხლის მიწოდებას ტვინის ისეთ ნაწილებში, როგორიც არის ჰიპოფიზი და გირჩისებრი ჯირკვალი, რომელთა სწორ ფუნქციონირებაზეც არის დამოკიდებული ადამიანის ზრდა, ჯანმრთელობა და სიცოცხლისუნარიანობა. შიშასანას რეგულარული და სწორი პრაქტიკა აგვარებს უძილობის პრობლემას, მეხსიერებისა და ძალთა დაკარგვის პრობლემას და ადამიანს ენერგიის წყაროდ აქცევს. ძლიერდება ფილტვების წინააღმდეგობის ძალა, რაც გვაშორებს გაცივებას, ხველას, ანგინას, უსიამოვნო სუნს პირის ღრუდან და გახშირებულ გულისცემას. შირშასანას გამათბობელი ეფექტიც აქვს. სარვანგასანას ვარიაციებთან ერთად, ის ნამდვილი პანაცეაა მათთვის, ვისაც კუჭშეკრულობა აწუხებს. შირშასანას რეგულაული პრაქტიკა, აგრეთვე, საოცარ ზეგავლენას ახდენს სისხლში ჰემოგლობინის შემადგენლობაზე.
მაღალი ან დაბალი არტერიული წნევის შემთხვევაში, ვარჯიშის დაწყება შირშასანათი ან სარვანგასანათი, არ არის რეკომენდებული.
სწორი და რეგულარული შესულება შირშასანას, სხეულს ამკვივებს, დისციპლინუს ხდის გონებას და სულიერ ჰორიზონტს აფართოვებს. თქვენ იძენთ წონასწორობას და ნებისმიერ სიტუაციაში საკუთარ ძალებზე დაყრდნობის უნარს.
ავტორი ბ.კ.ს. აიანგარი