რა მივირთვათ ვარჯიშის წინ ?!
ჯერ კიდევ ძველმა ბერძნებმა შენიშნეს, რომ ის თუ რა სახის საკვებს ვიღებთ პირდაპირ ახდენს გავლენას ჩვენს შედეგებზე, როგორც სპორტში ასევე საზოგადოებრივ საქმიანობაში. ერთი სახის საკვები იწვევს ძილიანობას და დეპრესიას, მეორე სახის კი გვმუხტავს ენერგიით, ამაღლებს ძალას, ამტანობას და საერთო შრომისუნარიანობას, შთაგვაგონებს მოქმედებისკენ. მიუხედავად იმისა დაკავებული ხართ თუ არა თქვენ ფიტნესით, აერობიკით, ფეხბურთით ან ცურვით, თქვენ ორგანიზმს მაინც სჭირდება მუდმივი ენერგია.
არსებობენ ენერგეტიკული თვალსაზრისით შედარებით უფრო სასარგებლო პროდუქტები და პირიქით. ალბათ თქვენ თვითონაც არაერთხელ გიგრძვნიათ ძლიერი დაღლილობა და აუხსნელი მოთენთილობა ამა თუ იმ პროდუქტის მიღების შემდეგ. აქ უკვე ლაპარაკიც კი ზედმეტია პროდუქტიულ ვარჯიშზე. მაგრამ ცხოვრების თანამედროვე რიტმი გვაიძულებს გამოვიყენოთ ყოველი წამი მაქსიმალური პროდუქტიულობით, რათა მივაღწიოთ სიმაღლეებს. მათ შორის სპორტშიც.
რა უნდა მივირთვათ ჩვენ ვარჯიშამდე, იკითხავთ თქვენ? იმისათვის რომ ვუპასუხოთ ამ კითხვას საჭიროა ცოტათი მაინც შევიარაღდეთ თეორიით. პირველ რიგში, საკვები ნივთიერებების რა ჯგუფები არსებობს და რაში აქვს ერთ ჯგუფს უდაო უპირატესობა სხვასთან შედარებით.
დავიწყოთ იმით რის შესახებაც ჩვენ ბიოლოგიის სასკოლო კურსიდანაც ვიცით: საკვები ნივთიერებები იყოფა ცილებად, ცხიმებად და ნახშირწყლებად. და სწორედ, რომ ნახშირწყლები წარმოადგენენ ენერგიის მთავარ და უძვირფასეს წყაროს ორგანიზმის ყველა სისტემისათვის: მათ შორის შიდა ორგანოებისთვის, კუნთებისა და ნერვული სისტემისათვის. მაგრამ თუ გავაკეთებთ ცნობილი სარეკლამო სლოგანის პერეფრაზირებას, „ნახშირწყლები ყოველთვის არ არიან სასარგებლო“. ნახშირწყლები იყოფა მარტივ (მონო– და დისაქარიდი) და რთულ (პოლისაქარიდი) ნახშირწყლებად.
მარტივ ნახშირწყლებს შეიცავს ჩვეულებრივი შაქარი, ტკბილი მანი ფაფა, ტკბილეული, თეთრი ფქვილის ნაწარმი, დესერტები, ლიმონათი. მათი მიღების შემდეგ ჩვენ ვგრძნობთ ენერგიის მკვეთრ, მაგრამ ხანმოკლე მოზღვავებას. და ეს არ არის გასაკვირი, ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ, ისინი ასტიმულირებენ ინსულინის გამოსროლას კუჭქვეშა ჯირკვლის მიერ — ჰორმონის, რომელიც ახდენს ნახშირწყლების დაშლასა და ათვისებას. ისინი მყისიერად ხვდებიან კუჭიდან სისხლის მიმოქცევის სისტემაში, რასაც მივყავართ სისხლში შაქრის მკვეთრ მომატებამდე. „სწრაფი“ შაქარი — არის თანამედროვე საზოგადოებაში ფასტფუდის აქტიური საკვების სავიზიტო ბარათი. ნახევარი საათის შემდეგ ჩვენ ვართ დათრგუნულები და ძალაგამოცლილები, ჩნდება შიმშილის და დაღლილობის შეგრძნება. გარდა ამისა მარტივი ნახშირწყლების შემცველი საკვები ასევე მცირე რაოდენობით შეიცავს პროტეინებს, ქსოვილის ბოჭკოებს, მინერალებსა და ვიტამინებს.
რთულ ნახშირწყლებს ადამიანის ორგანიზმი, მარტივთან შედარებით, უფრო ნელა გადაამუშავებს, რასაც მივყავართ ენერგიის ხანგძლივ და სტაბილურ გამონთავისუფლებამდე, საკვების მიღებიდან რამდენიმე საათის განმავლობაში. ასეთ ნახშირწყლებს შეიცავს ყავისფერი (მოუხვეწავი) ბრინჯი, ფაფების სხვა სახეობები (ძლიერად დამუშავებული, სწრაფად მოსამზადებელი ფაფების გარდა), ბოსტნეული და ხილი.
არ დაგავიწყდეთ, რომ ვარჯიშამდელი რაციონი ყოველთვის უნდა იყოს დაბალანსებული. რა რაოდენობის კალორიასაც არ უნდა იღებდეთ საჭმლიდან, საკვები ელემენტების პროცენტული ურთიერთშეფარდება უცვლელი უნდა იყოს: 60 % ნახშირწყლები, 25 % ცილები და 15 % ცხიმები. ამის მიღწევა ადვილია თუ ეცდებით დაბალანსებულად იკვებოთ, ცხოველური და მცენარეული წარმოშობის მრავალფეროვანი, უბრალო და შესაძლებლობისდაგვარად დაუმუშავებელი საკვებით. ამისათვის კი თქვენ რაციონში ყოველთვის უნდა იყოს პროდუქტების 4 ჯგუფი 1) მარცვლეული; 2) რძე და რძის პროდუქტები; 3) ხორცი, თევზი და ფრინველი; 4) ბოსტნეული და ხილი.
მიყევით კვების ამ მარტივ წესებს და თქვენ მაქსიმალურად მცირე ვადაში შეძლებთ გენეტიკური პოტენციალის რეალიზებას სპორტის ნებისმიერ სახეობაში და ამასთან მიიღებთ სიამოვნებას ჯანსაღი და ლამაზი სხეულისგან!